Քաղաքական վերլուծաբան Հակոբ Բադալյանի տելեգրամյան գրառումը.
Ադրբեջան են ժամանել Ֆրանսիայի նախագահի խորհրդական Բերտրան Բուհվալտերը եւ Ֆրանսիայի ԱԳՆ ներկայացուցիչ, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում նախկին համանախագահ Բրյուս Ռոքվոյը: Նրանք երկկողմ հարաբերություններն են քննարկելու Ադրբեջանի նախագահի օգնականներ Հաջիեւի եւ Ամիրբեկովի հետ:
Հիշեցնեմ, որ մի քանի շաբաթ առաջ Իլհամ Ալիեւն ընդունում էր Ֆրանսիայի նոր դեսպանի հավատարմագրերը, եւ այդ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է, որ Կոպենհագենում իր եւ Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնի հանդիպումից հետո երկկկողմ անհասկացվածությունները եւ լարված էջերը մնացել են անցյալում:
Ֆրանս-ադրբեջանական «ջերմացման» այս ֆոնին իհարկե հարց կառաջանա, թե արդյո՞ք Իլհամ Ալիեւը անցյալում է թողնել նաեւ այն հայտարարությունները, որ անում էր Ֆրանսիայի՝ Կովկասում դիրքեր հաստատելուն խոչընդոտելու մասին: Իլհամ Ալիեւը հայտարարում էր, որ Ադրբեջանը Ֆրանսիային թույլ չի տա ամրապնդվել Կովկասում:
Իսկ հիմա՞, հիմա թույլ կտա՞: Եվ, եթե այո, ապա ի՞նչ գին է ստանալու Բաքուն՝ Փարիզի կովկասյան քաղաքականությանը չխոչընդոտելու համար:
Մյուս կողմից, ինչպես պարբերաբար անդրադարձել եմ վերջին երկու-երեք տարիների ընթացքում, ֆրանս-ադրբեջանական լարվածությունը մեծ հաշվով շատ հարաբերական երեւույթ էր, որովհետեւ այդ լարվածությանը զուգահեռ, ֆրանսիական տոտալ Էներջին շարունակում էր իր ներդրումային գործունեությունը Ադրբեջանում, իսկ Իլհամ Ալիեւը այդ ընկերության գործադիր տնօրենի հետ ծրագրեր էր քննարկում Արցախի դեմ «վերջին գրոհից» մի քանի օր առաջ՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 1-ին:
Ինչպես բազմիցս նշել եմ, Ֆրանսիան իհարկե այդ իմաստով չի տարբերվում ոչ մի աշխարհաքաղաքական կենտրոնից եւ ըստ էության գնում է պարզապես իր շահերի հետեւից:
Սակայն Ֆրանսիայի պարագայում այս ընթացքում տեղի է ունեցել մի լրջագույն «դեֆորմացիա», այսպես ասած՝ երկու ճյուղով:
Ֆրանսիայում տասնամյակներով ձեավորվել է հայկական բավականին արդյունավետ դերակատարում եւ հեղինակություն ունեցող հայկական համայնք, ձեւավորվել են համայնքային ինստիտուտներ, կառույցներ, որոնք բավականին սերտ աշխատել են ֆրանսիական իսթեբլիշմենտի հետ եւ փորձել են առաջ մղել հայաստանյան շահերը:
Իհարկե, այդ աշխատանքը չէր կարող լինել բացարձակ, եւ բնականաբար այդ կառույցները որեւէ պարագայում չէին կարող Ֆրանսիան վերածել Հայաստանի շահերի անձնուրաց պաշտպանի, որը կմոռանար իր շահերի մասին: Սակայն, ֆրանսիահայ համայնքի ավանդական ինստիտուտները տասնամյակների ընթացքում հասել էին նրան, որ ձեւավորել էին ֆրանսիական կառավարող եւ քաղաքական շրջանակների հետ արդյունավետ փոխգործակցության ճարտարապետություն:
Հայաստանի ներկայիս կառավարող ուժը ըստ էության ձեռնմուխ եղած այդ ճարտարապետությունը քանդելուն: Զուտ ներքաղաքական կամ անձնական նկատառումներից ելնելով սկսեց քայքայել ֆրանսիահայ համայնքի գործունեության դաշտը, ստեղծել այսպես կոչված նոր համայնքային կազմակերպություններ, որոնք չունենալով ըստ էության արդյունավետ ստեղծարար ուժ, այդուհանդերձ ունեցան բավականին քայքայող դերակատարում:
Իսկ այս երեւույթի մյուս ճյուղն այն է, որ, երբ հայկական պետությունը քանդում էր Ֆրանսիայի նման կարեւոր երկրում ձեւավորված հայկական համայնքային աշխատանքի կենսունակ ճարտարապետությունը, Ադրբեջանը որպես պետություն ինտենսիվ ձեւավորում էր սփյուռք, եւ այդ թվում նաեւ Ֆրանսիայում՝ ներդնելով նավթադոլարային եւ խավիարային ահռելի ռեսուրսներ: