Երիտասարդների և սիրո բարեխոս Սուրբ Սարգսի տոնը գնալով ավելի ու ավելի սիրված է դառնում: Այդ մասին են վկայում տոնին նվիրված տարբեր միջոցառումների կազմակերպումը, մասնակիցների թիվն ու ակտիվությունը, Վալենտինի օրը հետ մղելու ջատագովների ջանքն ու եռանդը, աղի բլիթին անհամբեր սպասողների ոգևորությունը, այլևայլ բազմաթիվ գործոններ:
Անշուշտ, այս ամենն ուրախալի է առաջին հերթին ազգային տոնի, կարելի է ասել, վերակենդանացման տեսանկյունից, քանի որ ոչինչ չպիտի արվի ինքնանպատակ, իսկ երբ օրն ինքնաբուխ է նշվում, երևի թե արագահաս ձիավորն ինքն էլ է ուրախանում ու շտապում իր ձիու պայտի հետքը թողնել ինչ-որ մեկի պատուհանի տակ սկուտեղով դրված ալյուրի կամ փոխինդի (փոխինձի) վրա:
Հողմերի հետ կռիվ տվող ու ինքը հողմեր սփռող, արագահաս, քաջ ու բարի Սարգսի մասին բազմիցս գրվել ու խոսվել է դեռ դարեր առաջվանից, ուստի մեր նյութի շրջանակում չենք անդրադառնա նրա կերպարին ու գործառույթներին, օրվա տոնածիսական առանձնահատկություններին, ժողովրդական ու եկեղեցական կողմերին, այլ պարզապես մի իրական պատմության հիման վրա կփաստենք, որ, այո՛, սիրո ուժն է անհաղթ: Չէ՞ որ թե՛ աղի բլիթ ուտելն ու առանց ջուր խմելու, առանց խոսելու պառկել-քնելը, թե՛ հացըրդոն թխելը, թե՛ այդ օրը չսանրվելն ու անգամ երազում ինչ-որ մեկի ձեռքից ջուր ընդունելը ոչինչ կլինեն, եթե հոգում չլինեն հույս, հավատ ու սեր:
Վարդաբլուրցի Խալո պապիկին ու իր տիկնոջն էլ արդեն քանի՜ տարի կապողը, միասին պահողը հենց սերն է՝ մեծ, մաքուր ու իսկական:
Լոռվա Վարդաբլուր գյուղում՝ սարի վրա է Սուրբ Սարգսի մատուռը: Տարիներ առաջ տեղի ժողովրդի շրջանում մի հետաքրքիր սովորույթ կար. երազանք էին մտապահում, քարը քսում էին մատուռի պատին, եթե կպչում էր-մնում, ուրեմն՝ երազանքն իրականանալու էր, եթե ոչ՝ ոչ:
«Մուրազ էր»,-պատմում է 1933 թ. ծնված Խալո պապիկը,-«բա ես էդ քարովն եմ էս կնգանն ուզել»: Լոռեցիների ասած՝ աչքի պոզով նայում է Քնարիկ տատիկին ու քթի տակ թեթև ժպտում: Ձի պայտող Խալո պապը շարունակում է. «Քարը պատին դեմ եմ արել, ասել եմ՝ կարա՞մ ուզեմ, թե՞ չէ. ու կպել ա»:
Ու կպել է, ու մինչ օրս էլ ապրում են սիրով ու համերաշխ:
Բայց արդ՝ մնում են հավատ, հույս, սեր, սրանք՝ երեքը, և սրանցից մեծագույնը սերն է (Ա Կորնթ.13:13). գյուղի այս պարզ ու միամիտ մարդկանց տասնյակ տարիների սերը վկա…
Ամալյա Հովհաննիսյան