82, 125, 113, 21, 112, 163, 102 սրանք վերջին օրերին կորոնավիրուսով վարակման դեպքերի ցուցանիշներն են, որոնք նախորդիվ գրանցված դեպքերի համեմատ նկատելիորեն աճել են: Աճող թվերին զուգահեռ շուտով կավարտվի ՀՀ-ում հայտարարված արտակարգ դրության երկրորդ ժամկետը, իսկ մինչ այդ՝ կառավարության որոշմամբ և պարետի ցուցումով իրենց բնականոն աշխատանքին են վերադարձել բազմաթիվ տնտեսվարողներ: ԼՈՒՐԵՐ.com-ի թղթակիցը վարակի տարածման ու իրավիճակի հետագա զարգացումների մասին զրուցել է համաճարակաբան Ռուբեն Հովհաննիսյանի հետ:
«Միանշանակ դեպքերն աճելու են, որովհետև մինչ օրս իրականացված սահմանափակումները կրել են ձևական բնույթ: Սահմանափակումները որոշակի դեր են խաղացել վարակի՝ միանգամից մասսայական դառնալը մեղմելու առումով: Այնուամենայնիվ, համաճարակը դրանով կանգ չէր առնելու, բնական է, որ շարունակվելու էին նորանոր դեպքերի ի հայտ գալը, որովհետև ամենասկզբից կանխարգելող միջոցառումներն ուշացած սկսվեցին»:
Մասնագետը նշում է, որ նմանատիպ վարակի դեպքում, երբ գործ ունենք օդակաթիլային սուր վարակի հետ, խիստ սահմանափակումներն ամենասկզբից են արդյունավետ լինում:
«Սկզբում դու ունես բոլոր հնարավորությունները հայտնաբերելու հատ ու կենտ դեպքերը, գտնել դրանց շղթաներն ու կանխել հետագա մեծ տարածումը: Երբ այս փուլն անցնում է, հետագան կանխատեսելը բարդանում է: Այս դեպքում արդեն երկարատև զսպող մեխանիզմներն անիմաստ են, որովհետև տարածումն ամեն դեպքում լինելու է: Առողջապահական համակարգի խնդիրն այն էր, որ ոչ թե համաճարակ չլիներ, այլ որ բռնկումը պայթյունաձև չընթանար ու հնարավոր լիներ սպասարկել բոլոր վարակակիրներին»:
Համաճարակաբանը պնդում է, որ վարակի ու վարակի կանխարգելման միջոցառումների մասին տեղեկությունները շատ լղոզված են, և մասնագետները բազմաթիվ հարցերի պատասխաններ չեն ստանում, հենց այդ պատճառով մասնագիտական կարծիք արտահայտելն էլ բարդանում է:
«Շատ հարցականներ կան, որ ինձ մոտ, որպես մասնագետ, առաջանում են: Մեզ պետք է հասկանալ՝ հանրության մոտ վարակի վարակելիությունն ինչքան է: Այսինքն, թե մեկ վարակակիրը քանի մարդու կարող է վարակել, թե ինչքան ժամանակ հետո կդրսևորվի վարակը: Արգելեցին մահացած վարակակիրների դիահերձումը, և այդպես էլ չիմացանք՝ կոնկրետ ինչ բարդացումների արդյունքում է մահը վրա հասնում: Նաև հետաքրքիր է՝ կոնկրետ որ կատեգորիաներին են տեստավորում: Օրինակ, իմ հարևանությամբ ապրող միջին տարիքի կանայք մոտ մեկ ամիս տանը բուժվել են այն դեպքում, երբ ունեցել են երկկողմանի թոքաբորբ: Երբ դիմել են պոլիկլինիկա, որպեսզի ստուգեն վարակի առկայությունը, բուժաշխատողը մերժել է, դեղերի ցուցումներ արել ու ասել տանը բուժվեք: Այսինքն՝ շատ դեպքեր չեն էլ ախտորոշվում: Հասկանում եք՝ սրանք հարցեր են, որոնց պատասխանները նույնիսկ մեզ հասանելի չեն, սակայն միայն իմանալու դեպքում կարող ենք խոսել վարակի իրական առանձնահատկությունների մասին»:
Հովհաննիսյանը պնդում է, որ ղեկավար մարմինների մոտեցումները խնդիրների լուծմանը՝ սխալ են, որ ոչ մի ոլորտում համագործակցության դաշտն ազատ չէ մասնագետների համար:
«Իրենք այդպես էլ չստեղծեցին քննարկումների հարթակ ոլորտային մասնագետների հետ: Թեկուզ կամավորական ու խորհրդատվական սկզբունքով կարելի էր ներգրավվել տարբեր մասնագետների, քննարկել, բանավիճել, ու շատ ավելի ճշմարիտ և արդյունավետ մեթոդներ մշակել լուծումների: Իսկ այս իրավիճակում մենք ուղղակի ուշացած ուղևոր ենք, որ փորձում է արդեն թափով ընթացող գնացքը ձեռքով բռնել»,- ասում է համաճարակաբանն ու առաջարկում, չնայած արդեն ուշացած, բայց իրավիճակի հաղթահարման մեթոդներից մեկը, որով կարող էր առաջնորդվել պարետը:
«Կարելի էր մեկ այլ մոդելով իրականացնել սահմանափակումները: Կա կառավարելի համաճարակի սկզբունք, որով դու ընտրողաբար որոշակի տարածքներում, մարզերում թողնում ես, որ վարակը տարածվի իր հունով, միաժամանակ խիստ սահմանափակումներ ես իրականացնում և՛ այդ, և՛ մյուս մարզերում: Այս մեթոդով ամեն մարզ մեկ առ մեկ հաղթահարում է վարակը, բնակիչները ձեռք են բերում բնական բարիեր, այսինքն արդեն ձևավորված իմունիտետ, իսկ առողջապահական համակարգը հնարավորություն է ունենում առանց խիստ ծանրաբեռնվածության հաղթահարել իրավիճակը»:
Ամեն դեպքում, եղածը եղած է, ասում է մասնագետն ու կանխատեսում, որ նախարարի նշած 10.000 վարակվածությունը մեծ հավանականությամբ իրական կդառնա շուտով: Մնում է միայն, որ ամեն քաղաքացի գիտակցի իր կարևորությունը վարակի հաղթահարման ճանապարհին: