V-BAT հետախուզական անօդաչու թռչող սարքերը ուղղահայաց վեր թռիչքով և վայրէջքով հետախուզական անօդաչուներ են, որոնք օժտված են երամով աշխատելու հնարավորությամբ և դատելով հայտարարված հատկություններից, ունեն GPS-ի և ռադիոկապի խափանումների նկատմամբ բարձր կայունություն։ Այս մասին NEWS.am–ի հետ զրույցում նշեց «ՀայաՔվե» ազգային-քաղաքացիական միավորման խորհրդի անդամ, Ռազմարդյունաբերական կոմիտեի նախկին ղեկավար Ավետիք Քերոբյանը՝ անդրադառնալով նրան, որ նախօրեին հայտնի դարձավ, որ Հայաստանը Միացյալ Նահանգներից 11 միլիոն դոլարով V-BAT հետախուզական ԱԹՍ–ներ է գնել։
«Որոշ համակարգեր կան, որոնց մասին ասվում է և հաստատ ինչ-որ բաներ կան, որոնց մասին չի ասվում։ Ամեն դեպքում, սրանք մեծ տևողությամբ՝ 10-13 ժամ, թռիչքի հնարավորություն ունեն, բենզինային շարժիչով են և համապատասխան դանդաղ թռչող անօդաչուներ են մինչև 100 կմ/ժ արագությամբ։
Այս ԱԹՍ–ները սկզբնապես նավատորմի համար են մշակվել, այսինքն երկարատև պարեկություն իրականացնելու մոտակա զոնայում և և թույլ չտալու, որ ավիակրի հարվածային խմբին մոտենան ինչ-որ վերգետնյա թիրախներ։ Բայց միևնույն ժամանակ կարելի է ասել, որ սրանք կարող են օգտագործվել նաև ցամաքային պայմաններում։
Անցյալ տարի Ռումինիային են մատակարարվել նման ԱԹՍ–ներ ԱՄՆ կողմից, որի գործարքի արժեքը մոտ 30 միլիոն դոլար է՝ երկու համակարգի համար, որն իր մեջ ներառում է չորսական ԱԹՍ։ Այսինքն այն գինը, որը որ երեկ հայտարարվեց՝ 11 միլիոն դոլար, առավելագույնը չորս ԱԹՍ-ից բաղկացած մեկ համակարգի մասին է խոսքը։
Այս ԱԹՍ–ները կարող են 10 կամ 13 ժամ օդում մնալ՝ կախված մոդիֆիկացիայից։ Մեր պայմաններում դա ավելի է, քան անհրաժեշտ է։ 10 ժամ կամ 13 ժամ մշտական օդում մնալու պարագայում խփվելու կամ հայտնաբերվելու և խփվելու, ոչնչացվելու հավանականությունը շատ մեծ է»,–ասաց նա։
Ավետիք Քերոբյանը հավելեց, որ այս ԱԹՍ–ն չի պահանջում վազքուղի, տեղում վեր է բարձրանում, և մոտ 10 քառակուսի մետր հրապարակում այն կարող է ապահով կերպով և վեր թռիչքը և վայրէջքը կատարել։
«Վերջին մոդիֆիկացիաները չեն պահանջում օպերատորի մասնակցություն, այսինքն դրեցիր, հեռվից կառավարեցիր, թռավ, իր միսիան կատարեց, վերադարձավ վայրէջքի հրապարակ, և ավտոնում վայրէջք կատարեց։ Այսինքն այստեղ մարդու միջամտություն շատ պետք էլ չէ։
Այս համակարգերը արդեն անուն հանել են ռուս-ուկրաինական թատերաբեմում, երբ հաջողությամբ իրականացրել են թռիչք բավականին մեծ խորության վրա՝ մոտ 40 կիլոմետր, հայտնաբերել են ռուսական հակաօդային պաշտպանության համակարգը»,–ասաց Քեչոբյանը։
Նա հայտարարեց, որ մեր տեղական ընկերությունները բավական լուրջ հաջողություններ ունեն հենց հետախուզական անօդաչու թռչող սարքերի բնագավառում, և հայկական ԱԹՍ–ները և 2020 թվականի պատերազմի ժամանակ են օգտագործվել և 2022-ին, և 2023-ին. «Այսինքն այնպես չէ, որ մենք առանձնապես կարիք ունեինք էսպիսի ԱԹՍ–ների։ Մենք ունենք հայկական ընկերություններ, որոնց ԱԹՍ–ները կարող են թռչել առանց GPS-ի։ Մեր պայմաններում սրանց կիրառելիությունը այնպես չէ, որ եզակի է, մեր տեղական ընկերությունները վաղուց յուրացրել են և հետախուզական կարողությունները, և GPS-ի, և ռադիո խափանումների պարագայում թռչելու և գործողություններ կատարելու կարողությունները։ Հենց հետախուզական առումով առանձնապես նոր կարողություններ սրանք չեն ավելացնում։
Բայց դրա հետ միասին պետք է նշեմ, որ այս գործարքի քաղաքական նշանակությունը չպետք է թերագնահատել, ամեն դեպքում ամեն պատահածի չէ, որ այսպիսի համակարգերը վաճառվում են և եթե նույնիսկ վաճառվում էլ են, ապա խիստ վերահսկողությամբ։ Սա շատ ավելի քաղաքական նշանակություն ունի, քան ռազմական»,– ընդգծեց նա։