Ինչպես հայտնի է՝ Հայաստանում 2027 թվականից կարգելվի պոլիէթիլենային տոպրակների և մեկանգամյա պլաստիկ սպասքի վաճառքը:
Դեռևս մարտին «Առևտրի և ծառայությունների մասին» օրենքում փոփոխություն և լրացում կատարելու մասին և կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն ԱԺ նիստում քվեարկությամբ ստացավ 67 կողմ, 30 ձեռնպահ ձայներ:
Ըստ այդմ՝ առաջարկվում է 2027-ի հունվարի 1-ից առևտրի օբյեկտներում, հանրային սննդի կետերում, տոնավաճառներում, ցուցահանդես-վաճառքներում, ինչպես նաև բացօթյա և շրջիկ առևտրի կետերում արգելել պոլիէթիլենային պարկերի և տոպրակների, ինչպես նաև պլաստիկից կամ փրփրապլաստից պատրաստված մեկանգամյա օգտագործման տարաների և սպասքի վաճառքը կամ առկայությունը։
Սահմանվել են նաև բացառություններ, որոնք նախատեսված են կշռափաթեթավորման համար օգտագործվող պարկերի և կափարիչով պլաստիկ տարաների համար, ինչպես նաև երկրորդային հումքից արտադրված աղբի պարկերի դեպքում։
Այսպիսի սահմանափակումների պարագայում տրամաբանական հարց է առաջանում. իսկ ի՞նչ է լինելու այն կազմակերպությունների հետ, որոնք զբաղվում են պոլիէթիլենային տոպրակների և մեկանգամյա պլաստիկ սպասքի արտադրությամբ: Անշուշտ, միանգամայն հասկանալի և ընդունելի են այն բոլոր փաստարկները, որոնք բերվում են հօգուտ բնության պահպանության, սակայն միևնույն ժամանակ օդում կախված են մնում բազմաթիվ հարցեր, նախ և առաջ՝ աշխատատեղերի փակվելու վտանգի մասին հարցը, քանի որ արտադրության կրճատմանը զուգընթաց, բնականաբար, կրճատումներ կլինեն նաև աշխատողների շրջանում:
Բացի դրանից, պոլիէթիլենային տոպրակների և մեկանգամյա պլաստիկ սպասքի օգտագործումն արդեն իսկ այնքան է տարածված, որ թերևս դժվար կլինի միանգամից հրաժարվել դրանցից: Մյուս կողմից էլ՝ արդյոք արժե՞ ամբողջովին մերժել պլաստիկը՝ փոխարինելով այդ ամենը նույնանման թղթե արտադրանքով, արդյոք սա անցու՞մ չէ մի ծայրահեղությունից մյուսին, չէ՞ որ նույն թղթե տարաների ու սպասքի որոշ տեսակներ ևս պատված են լինում թեկուզև բարակ, բայց դարձյալ՝ պոլիէթիլենային շերտով: Փաստորեն, արդյունքում գրեթե միևնույն վնասն է պատճառվում բնությանը. մի կողմից՝ նույն պլաստիկը, մյուս կողմից՝ թուղթը ստանալու համար ծառահատման բազմաթիվ դեպքեր…
Ուստի վստահ ենք, որ սա այն հարցն է, որը պահանջում է առավելագույնս խորքային ու բազմակողմանի վերլուծություն, որտեղ հաշվի կառնվեն հնարավոր բոլոր հանգամանքները:
Tesaketinfo.am-ը փորձեց թեմայի վերաբերյալ լսել մեր քաղաքացիների դիտարկումները: Այսպես՝ մենք պարզեցինք, որ ոչ բոլորն են պատրաստ ամբողջությամբ հրաժարվել պլաստիկից, սակայն, ինչ վերաբերում է բնության պահպանությանն ու մարդկանց առողջությանը, ապա այս տեսանկյունից տարաձայնություններ չկային:
Քաղաքացիներից ոմանք հետաքրքիր մեկնաբանություններ տվեցին առ այն, որ պլաստիկ տարաները սառը ըմպելիքներ, մթերքներ պահելու համար վտանգավոր չեն, այլ հարց է որևէ տաք բան դրանցում պահելը, երբ պլաստիկը հալվելու արդյունքում կարող է վնաս պատճառել առողջությանը:
Մեր քաղաքացիները հիմնականում ընդգծում էին պլաստիկի ճիշտ օգտագործումն ու հետագա վերամշակման անհրաժեշտությունը, որպեսզի այն իսկապես ծառայի իր նպատակին և, միևնույն ժամանակ, չսպառնա շրջակա միջավայրի աղտոտմամբ: Շատերը կարևորեցին նաև աղբի տեսակավորման համար քաղաքի տարբեր վայրերում տեղադրված առանձնացված աղբամանները:
Այսպիսով, քանի որ հետաքրքրությունը հարցի հանդեպ իսկապես մեծ է, Tesaketinfo.am-ը որոշեց այս առնչությամբ դիմել ոլորտի ամենահայտնի ընկերություններից մեկի՝ «Օվալ պլաստիկ» («Օվալ փեք») ղեկավարին՝ Վարուժան Խալաթյանին՝ թեմայի շուրջ մասնագիտական վերլուծություններ լսելու ակնկալիքով:
Ի դեպ՝ նշենք, որ «Օվալ պլաստիկ» ընկերությունը Հայաստանում առաջատարներից է, որը զբաղվում է պլաստիկ սպասքի, զանազան տարաների, տոպրակների արտադրությամբ՝ սպառողին առաջարկելով մի քանի հազար տեսակի արտադրանք, ընդ որում՝ «Օվալ պլաստիկ»-ում չկան թափոններ, որովհետև դրանք հենց տեղում վերամշակվում են և կրկին դառնում պիտանի:
Ընկերության հիմնադիր տնօրեն Վարուժան Խալաթյանը կարծում է, որ բացառապես թղթին անցնելով՝ ոչ պակաս վնաս կարող է հասցվել ինչպես շրջակա միջավայրին, այնպես էլ՝ բնությանն առհասարակ:
«Այսօր հենց միայն Երևանում, ի պատիվ քաղաքապետարանի, բազմաթիվ վայրերում տեղադրված են առանձին աղբամաններ՝ թղթե, ապակե ու պլաստիկե աղբի համար, սակայն ի՞նչ օգուտ դրանից, երբ պլաստիկի համար նախատեսված աղբամանը բերնեբերան լցված է, օրինակ, սննդային մնացորդներով: Ուրեմն՝ նախ և առաջ անհրաժեշտ է մտածելակերպի փոփոխություն առ այն, որ նույն պլաստիկը կարելի է այնպես հավաքել, հեռացնել ու վերամշակել, որ այն երկրորդ կյանք ստանա, կրկին պիտանի դառնա և վնաս չպատճառի»,-Tesaketinfo.am-ի հետ զրույցում ասաց Վարուժան Խալաթյանը՝ ընդգծելով, որ հարցի լուծումը տեսնում է մարդկանց կրթելու, ուսուցանելու մեջ, ընդ որում՝ դեռ մանկապարտեզի տարիքից:
Նա վստահեցրեց, որ անձամբ պատրաստ է աջակցել, խորհուրդներ տալ պլաստիկի հետ ճիշտ վարվելու կանոնների, ուսուցողական և իրազեկման ծրագրերի մշակման հարցում:
Հավելենք, որ Tesaketinfo.am-ն իր հերթին փորձում է կապ հաստատել ոլորտի այլ ներկայացուցիչների հետ ևս՝ վերհանելու և ներկայացնելու այն բոլոր խնդիրները, որոնք կարող են առաջանալ համապատասխան օրենքի կիրառման հետևանքով:
Մեր՝ որպես անկախ լրատվամիջոցի նպատակն է անաչառ քննարկումներ ապահովել բոլոր կողմերի, այդ թվում՝ պետական այրերի, տարբեր գերատեսչությունների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ, ինչը թույլ կտա հավասարակշռված, անկողմնակալ ու ճիշտ պրիզմայով դիտարկել խնդիրը, քանի որ այս ամենի հիմքում մի կողմից մեր հայրենական ապրանք արտադրողների շահերը չվնասելու կարևորագույն հարցն է (արտադրողներ, որոնք, ի վերջո, մեր ընդհանուր տնտեսության մեջ ունեն իրենց ներդրումը թե՛ հարկեր վճարելու, թե՛ աշխատատեղեր ստեղծելու առումով), իսկ մյուս կողմից՝ սպառողների անվտանգությանն ու բնության պահպանությանն առնչվող ոչ պակաս կարևոր խնդիրները:
Հաշվի առնելով այս ամենը՝ Tesaketinfo.am-ը պատրաստակամություն է հայտնում հրապարակելու շահագրգիռ բոլոր կողմերի տեսակետները թեմայի առնչությամբ, որպեսզի մինչև օրենքի՝ ուժի մեջ մտնելը հնարավոր լինի հանգել մեկ ընդհանուր եզրակացության, որը կբխի բոլոր կողմերի շահերից և կլինի օբյեկտիվ քննարկումների արդյունքում ծնված լավագույն տարբերակը:
Հովհաննես Գրիգորյան