Տնտեսվարողներն ահազանգում են՝ պլաստիկե և պոլիէթիլենային արտադրանքի սահմանափակումները լուրջ խնդիրների կհանգեցնեն
«Տեսակետ» մեդիա թիմն այսօր «Անի Գրանդ» հոթելում կազմակերպել էր մամուլի ասուլիս-քննարկում՝ նվիրված 2027 թվականի հունվարի 1-ից պլաստիկե և պոլիէթիլենային արտադրանքի նկատմամբ կիրառվելիք նոր սահմանափակումներին:
Ինչպես հայտնի է՝ մեր հարևան երկրներն արդեն իսկ ունեն նմանատիպ փորձ՝ արգելում են պոլիէթիլենային տոպրակների արտադրությունն ու ներկրումը, իսկ, օրինակ, Վրաստանում վերջերս 5 տարով հետաձգվեց պլաստիկ շշերով ըմպելիքների վաճառքի, արտադրության և ներմուծման ամբողջական արգելքը։ Հետաձգման պատճառը, ըստ տեղական ԶԼՄ-ների, այն է, որ Վրաստանի կառավարությունը հաշվի է առել տեղական բիզնեսի վրա հնարավոր ֆինանսական ծանր ազդեցությունը և սպառողական գների կտրուկ բարձրացման ռիսկերը:
Իսկ ի՞նչ վիճակ է այդ առումով մեր երկրում, ի՞նչ խնդիների են բախվելու մեր տնտեսվարողները, և արդյոք արգելքը որքանո՞վ կարող է նպաստել բնության պահպանությանը: Այսօրվա քննարկումը կոչված էր պատասխանելու այս և նման այլ հարցերի՝ համապատասխան որոշումից բխող հնարավոր բոլոր խնդիրները, հարցերը, ռիսկերն ու մտահոգությունները (աշխատատեղերի կրճատում, տնտեսվարողների վնասներ և այլն) դիտարկելով տարբեր կողմերի տեսանկյունից:
Մասնավորապես՝ «Օվալ Փեկ» ընկերության ֆինանսական խորհրդատու Արմեն Գևորգյանը շնորհակալություն հայտնեց Կառավարությանը՝ նոր պայմաններին հարմարվելու նպատակով իրենց որոշակի ժամանակ տրամադրելու համար, քանի որ ի սկզբանե նախատեսված էր օրենքն ընդունել ավելի շուտ, սակայն, ընդառաջ գնալով տնտեսվարողների խնդրանքին, Կառավարությունն այն հետաձգել էր: Այնուամենայնիվ, ինչպես նշեց պարոն Գևորգյանը, այս որոշումը բավականին լուրջ դժվարություններ է ստեղծում արտադրողների համար:
«Դա ոչ միայն շրջանառության կրճատման է բերում, այլև մենք ունենք բարձր արժեք ունեցող սարքավորումներ, հոսքային գծեր, որոնք պարզապես օրենքի կիրառումից հետո դառնում են ոչ պիտանի, այդ մասով ևս կորուստներ ունենք, բայց ինքներս նույնպես կարևորում ենք շրջակա միջավայրի պահպանությունը և այդ առումով համագործակցում ենք նախարարության հետ:
Մեր խնդրանքը եղել է մեկը՝ պարզապես հնարավորություն տրվի, որ տնտեսվարողը կարողանա հարմարվել, հնարավորինս նվազեցնել իր կորուստները, իսկ բնության պահպանության վերաբերյալ առարկություն չունենք:
Մեր տեսակետն այն է, որ գնան աստիճանական, այլ ոչ միանգամից կտրուկ կրճատման. գնան փուլերով, օրինակ՝ սկզբում արգելվեն մեկանգամյա օգտագործման բաժակները, տոպրակները և այլն, հասկանանք՝ ինչ է լինում: Մենք մեր թղթի արտադրության ծավալներն ավելացրել ենք, բայց դա չի փոխարինի պլաստիկին, և հասույթի կրճատումը չի կարող աշխատատեղերի վրա չանդրադառնալ»:
Արմեն Գևորգյանը խոսեց նաև թափոնները կառավարելու մասին՝ հավելելով, որ դա կարելի է իրականացնել արտադրողների հաշվին:
Իր հերթին «Ռոյալ Փրինթ» ընկերության հիմնադիր տնօրեն Հովհաննես Ամլիկյանը նշեց. «Պետական սուբսիդավորմամբ սարքավորումներ ենք բերել: Եթե դա հանում եք, ի՞նչ պետք է անենք: Եթե հանում են այդ բաժակներն ու մյուս արտադրատեսակները, այլ նյութերից պատրաստվածների գինն ավելի բարձր է լինելու, և ժողովուրդն է դրա համար վճարելու: Կա՞ այդպիսի երկիր, որ ամբողջությամբ հանել է, գոյություն չունի, ԱՄՆ-ում էլ կա նման արտադրանք, Եվրոպայում էլ, ես եմ անձամբ տեսել: Եվ որ ասում են՝ թղթե բաժակ, դրա մեջ նույնպես պոլիէթիլեն կա՝ 15 միկրոն, այնպես չէ, որ դա միայն թուղթ է: Կուզենայի սարքավորման սուբսիդավորման հարցերին նույնպես ուշադրություն դարձվեր: Պետք է նախապատրաստվենք, հասկանանք՝ ինչ է լինում, ինչ էլ անենք, ամեն ինչ թանկացման հաշվին է լինելու»:
Հայաստանի հայրենական ապրանք արտադրողների միավորման նախագահ Վազգեն Սաֆարյանը ևս անդրադարձավ թեմային՝ նշելով, որ Համաշխարհային բանկի՝ հուլիս ամսվա հաշվետու զեկուցման մեջ նշված է, որ ՀՀ տնտեսությունը որոշակի դժվարություններ է կրելու, արդեն իսկ երևում է, որ նվազում են արտահանման ծավալները: «Հաշվի առնելով այս իրողությունը՝ կառավարությունը, կարծում եմ, պետք է այս օրենքն ընդունելն ինչ-որ չափով սառեցնի, և տնտեսվարողների այն մտահոգությունը, որ պետք է նոր սարքավորումներ ձեռք բերեն, նրանք պետք է ակնկալեն նաև կառավարության որոշակի սուբսիդավորում: Կառավարությունը ծրագիր պետք է ունենա՝ նոր տեխնոլոգիական հոսքագծեր ձեռք բերելու համար, որ սուբսիդավորի, որոշակի չափով հարկային արձակուրդ սահմանի, այլապես օրենքն ընդունում են, և մարդիկ դառնում են գործազուրկ: «Օվալ փեկը» 500 աշխատող ունի, եթե մի 40 տոկոսով ծավալները կրճատեն, ուրեմն՝ 200 հոգի պիտի աշխատանքից ազատվի, որտե՞ղ են տեղավորվելու այդ մարդիկ այս իրավիճակում: Դրա համար պետք է լայն քննարկումներ կազմակերպել նաև Էկոնոմիկայի նախարարության մասնակցությամբ»:
Ինչպես նշեց «Տեսակետ» մեդիա թիմի ղեկավար Հովհաննես Գրիգորյանը՝ իրենք հրավիրել են ներկայացուցչի նաև Էկոնոմիկայի նախարարությունից, սակայն ծանրաբեռնվածության պատճառաբանությամբ հրավերը մերժվել է: Հրավերը չի ընդունել նաև ԱԺ Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Բաբկեն Թունյանը:
Սպառողների միության նախագահ Արմեն Պողոսյանն էլ անդրադարձավ բնապահպանական ռիսկներին՝ ընդգծելով. «Մենք եկել ենք էկոլոգիական մի վիճակի, որ, ըստ միջազգային տեղեկանքի, մանկական մահացությունը Եվրոպայում ութ հոգի է, ՀՀ-ում՝ 40, մենք 40 տարի բնությանը վնաս ենք տվել, սա տվյալներից մեկն է, սիրտ-անոթային հիվանդություններից մահացությունը չորս անգամ շատ է, քան Եվրոպայում և այլն, թեման հենց սա է, որ մենք և՛ էկոլոգիան, և՛ մեր առողջությունը կործանել ենք»: Նա որպես հարցի լուծում առաջարկեց վերամշակել պլաստիկ արտադրանքը և դարձյալ կիրառել որպես հումք:
Շրջակա միջավայրի նախարարության Ռազմավարական քաղաքականության վարչության պետ Լուսինե Ավետիսյանն էլ վստահեցրեց, որ պլաստիկ շշերը չեն արգելվելու, արգելքը կիրառվելու է պոլիէթիլենային տոպրակների և մեկանգամյա օգտագործման սպասքի նկատմամբ: «Ունենք բացառություններ, օրինակ՝ կշռափաթեթավորման համար նախատեսված տարաները չեն սահմանափակվելու»,-նշեց նա:
Տիկին Ավետիսյանը նաև հավելեց. «Ուզում եմ խոսել Կառավարության որդեգրած քաղաքականության մասին: Կառավարության ծրագրով՝ շրջակա միջավայրի պահպանության համար որպես առաջնահերություն ամրագրված է պլաստիկի աստիճանական կրճատումը, ինչն էլ փուլ առ փուլ իրականացվում է:
Քննարկումներն արտադրողների հետ բազմաթիվ են եղել: Ի սզկբանե նախագիծն ուժի մեջ պիտի մտներ 2024-ից, իսկ այսօր արդեն որոշված է, որ 2027-ից է ուժի մեջ մտնելու, այսինքն՝ այդ ժամանակահատվածը տնտեսվարողների խնդրանքով է կառավարությունն ընդառաջել: Պետությունը փուլային քաղաքականություն է վարում, և ԵՄ դիրեկտիվին ենք մոտարկում արգելված ապրանքների ցանկը: Ուրախությամբ փաստեմ, որ հանրությունը պատրաստ է փոփոխություններին»:
Շրջակա միջավայրի նախարարության Հասարակայնության հետ կապերի բաժնի պետ-նախարարի մամուլի քարտուղար Անի Հակոբյանն էլ վստահեցրեց, որ այս ընթացքում բոլոր ուղղություններով իրականացվել են իրազեկման լայնածավալ աշխատանքներ՝ ընդգրկելով նաև մարզերը: Անգամ դպրոցներում են իրականացվել նման արշավներ, մասնավորապես՝ «Երկրորդ կյանք թափոնին» աշխատարանն է իրականացվում՝ աշակերների մասնակցությամբ: Բացի այդ ամենից՝ բազմաթիվ վայրերում տեղադրվել են խոշոր պաստառներ՝ արգելքների և տուգանքների վերաբերյալ:
ՇՄՆ ներկայացուցիչները շեշտեցին՝ չի արգելվելու այնպիսի ապրանք, որի այլընտրանքը չունենք շուկայում:
«Արգելվելու են պոլիէթիլենային տոպրակները, բացառություն են կազմում կշռափաթեթավորման համար պարկերը՝ սանիտարական նորմերը պահպանելու համար, չեն արգելվելու նաև աղբի համար երկրորդային հումքից պատրաստված տոպրակները: Ագելվելու են փրփրապլաստից և պլաստիկից պատրաստված տարաները և սպասքը՝ գդալ, դանակ, պատառաքաղ, ափսե, բաժակ, բաժակի կափարիչներ, ձողիկներ, խառնելու փայտիկներ: Կշռափաթեթավորման համար դարձյալ գործելու են բացառություններ»,-հավելեց Լուսինե Ավետիսյանը:
Լրագրողները հետաքրքրվեցին, թե կա՞ն արդյոք սուբվենցիոն ծրագրեր այն ընկերությունների համար, որոնք օրենքի ընդունումից հետո հնարավորություն չեն ունենա վերապրոֆիլավորվելու:
Ի պատասխան՝ Ռազմավարական քաղաքականության վարչության պետը նշեց. «Այս պահին նման օրենսդրական կարգավորում չկա, բայց փորձենք քննարկել հարցն էկոնոմիկայի նախարարության գործընկերների հետ»:
Տիկին Ավետիսյանը հավաստիացրեց, որ արտադրողների հետ առանձին հանդիպում ևս նախատեսում են և այդ հանդիպմանը կհրավիրեն նաև Էկոնոմիկայի նախարարության ներկայացուցիչներին:
Հ. Գ. «Տեսակետ» մեդիա թիմը շնորհակալություն է հայտնում «Անի Գրանդ» հոթելին՝ սրահի տրամադրման և բարձրակարգ սպասարկման համար:
Հովհաննես Գրիգորյան
21.07.2026