Շուշիի ազատագրման 28-րդ տարեդարձի առթիվ այսօր «Տեսակետ» մամուլի ակումբում հավաքվել էին մեր հաղթանակի երախտավորներից «Արծիվ մահապարտների միություն» ՀԿ նախագահ, գեներալ-մայոր Աստվածատուր Պետրոսյանը, «Կին ազատամարտիկների միության» նախագահ, գնդապետ Աիդա Սերոբյանը, Արծիվ մահապարտներից Մարտին Մարտիրոսյանը և Վարուժան Զաքարյանը:
Նրանք նախ շնորհավորեցին բոլորին Շուշիի ազատարգման 28 և Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 75-րդ տարեդարձի առթիվ, ապա Աստվածատուր Պետրոսյանը նշեց, որ մայիսին մեր հաղթանակները քոչարի են բռնել: «Մենք 80 տարի անընդհատ ճակատամարտում ենք՝ չհաշված Սարդարապատը, Վարդանանց ճակատամարտը: Մայիսի հաղթանակները բերեցին նրան, որ մենք Պաշտպանության բանակի օրն ենք տոնում, Երկրապահը դարձավ 30 տարեկան: 1995 թ. մայիսի ութին հիմնեցինք Երկրապահի ջոկատների կանոնադրությունը, կենտրոնական շտաբը՝ Վազգեն Սարգսյանի գլխավորությամբ»,-ասաց նա:
Պետրոսյանի խոսքով՝ որոշ մարդիկ կարծում են, թե Շուշիի ազատագրումը շատ հեշտ և միանգամից է ստացվել, սակայն իրականում այդպես չէ եղել, քանի որ շրջակա բնակավայրերը ևս լի էին թշնամիներով, իսկ մենք նրանց դեմ դուրս էինք եկել երեք անգամ փոքր ծավալի ուժերով՝ չհաշված այն, որ մարտերն էլ միաժամանակ չորս ուղղությամբ էին ընթանում:
«Առաջին հարվածը գրադ կայանքի վրա հասցրեցինք, որից ռմբակոծվում էր Շուշին, դրել էին ուղիղ եկեղեցու կողքին, հետագայում երբ եկեղեցին բացեցինք, զենքերն այնտեղ էին դրված, շատ բնորոշ էր, որ Սուրբ Ղազանչեցոցում առաջին անգամ լսվեց Պարգև Սրբազանի աղոթքը, որի հետ հնչում էր Ամասարի Արթուրի հեկեկոցը»,-պատմեց գեներալ-մայորը:
Խոսելով «Հարսանիք լեռներում» գործողության մասին՝ նա նշեց, որ այն լրիվ ազգային
օպերացիա էր, որն իրագործվեց հայ զինվորի ոգու և մտածողության շնորհիվ. «Մեր մեկ զինվորը դարձել էր հարյուր»:
«Մայիսի ութի գիշերը ժամը մոտ երեքին սկսվեց, հաջորդ օրը 11-ին արդեն Շուշին ազատագրված էր, հիմա որ նայում եմ՝ ինչ լեռներով ենք բարձրացել Շուշի, զարմանում եմ»,-ասաց Աիդա Սերոբյանը:
«Կին ազատամարտիկների միության» նախագահը պատմեց, որ մարտերի ժամանակ թշնամին Ղազանչեցոցում ահագին զենք էր թողել՝ մտածելով, որ հայերը, միևնույն է, եկեղեցուն չեն խփի, իսկ երբ հաղթանակից հետո մտել էին եկեղեցի ու հայտնաբերել զինամթերքը, կանչել էին Գրադ Ժորային, որն էլ հերթով բացում էր զենքի արկղերը և ասում՝ Ալիևին պետք է ոսկե մեդալ տալ, որ մեզ այսքան զինամթերք է թողել:
Նա ասաց, որ Շուշին ազատագրելուց հետո ազատամրտիկները ոտքով իջնում էին դեպի Ստեփանակերտ, իսկ բնակիչները նրանց վրա ծաղիկներ էին թափում. «Վերջապես Ստեփանակերտը շնչեց Շուշիի ազատագրումից հետո, իսկ վերջանականապես շնչեց, երբ Աղդամն ազատագրեցինք»:
Սերոբյանը պատմեց նաև ինքնաթիռներից ռմբակոծության մասին, երբ «շարիկով բոմբեր» էին թափում: Գնդապետը հիշեց, որ մի անգամ Վաղուհասից Ուրալով վիրավորների էր տանում Ստեփանակերտ, երբ թշնամին դարձյալ սկսեց ռմբակոծել: «Այդ ժամանակ մեքենայում պառկած, գլուխն իմ ծնկներին դրած մի 18 տարեկան տղա կար՝ ամենածանր վիրավորը: Մեկ էլ ՍՈՒ ինքնաթիռը եկավ, ճայթյուն լսվեց, երկու արկղ սկսեց իջնել մեզ վրա, վիրավորները վերև էին նայում, ճայթյունից հետո անթիվ-անհամար բոմբերը սկսեցին իջնել մեզ վրա: Վարորդը Ուրալը կանգնեցրեց, եկավ դաշտի մեջ պառկեց, վիրավորներն ասում էին՝ դոխտուր, դու էլ իջիր, բայց հո վիրավոր երեխային չէի՞ թողնելու»,-ասաց Աիդա Սերոբյանը:
Բարեբախտաբար, Ուրալի թափքն ամուր էր, ոչ ոք չէր տուժել
Արծիվ մահապարտներից Մարտին Մարտիրոսյանն էլ, շնորհավորելով մայիսյան տոների առթիվ, նշեց, որ Ապրիլյան պատերազմը ցույց տվեց, որ մերօրյա երիտասարդները պակաս չեն: «Շատ լավ պատրաստված սերունդ ունենք»,-ասաց նա:
Վարուժան Զաքարյանն էլ հավելեց. «Մեր երիտասարդների նման դուխով, հավեսով տղերք չկան, այնպե՛ս են պատրաստված, այքա՜ն շնորհքով են»:
Ինչ վերաբերում է իրենց սերնդին՝ նա վստահեցրեց. «Մենք միշտ էլ պատրաստ ենք, բա ինչի՞ համար ենք ապրում, մենք ոչինչ տալու չունենք»:
Աստվածատուր Պետրոսյանն ասաց, որ ամենավեհ արժեքը, որ ունեցանք Շուշիից հետո, բանակի կառուցումն էր:
Ի թիվս այլ հերոսների՝ Կոմանդոսի, Դալիբալթայանի, այլոց՝ գեներալ-մայորն ընդգծեց նաև Վազգեն Սարգսյանի անուրանալի դերը և ասաց, որ հաղթանակից հետո նա իր ընկերներին զգոնության կոչ է արել՝ ասելով, որ ամեն մեկն իրեն է վերագրում հաղթանակը, սակայն դա անթույլատրելի է, քանի որ սա ողջ հայ ժողովրդի հաղթանակն է, որը պետք է ամրապնդենք դիվանագիտական դաշտում:
Պետրոսյանը նշեց, որ Վազգեն Սարգսյանն ասել էր՝ ամենակարևորը ոչ թե Արցախի անկախությունն է, այլ միացումը մայր Հայաստանին, մենք պետք է հետ բերենք նաև Շահումյանը և մեր բոլոր հողերը, որովհետև դրանք իսկական հայկական են: Մենք հպարտ ենք մեր զինվորներով և պետք է այնպես անենք, որ նրանք էլ մեզնով հպարտանան:
Շարունակելով հիշել Սպարապետի պատգամները՝ Աստվածատուր Պետրոսյանը կրկնեց Վազգեն Սարգսյանի խոսքերը՝ մենք այնքան ժամանակ զինվոր կմնանք, մինչև Շուշին չհասցնենք Տարոն աշխարհ: Նա նշեց նաև, որ այսօր Եռաբլուրում իրենք 60 ծառ են տնկել, որ հաղթանակի 60-ամյակն արդեն դիմավորենք Արևմտյան Հայաստանում: