Վերջին տարիներին ավելացել է հնդիկների հոսքը դեպի Հայաստան, գալիս են ոչ միայն ուսման նպատակով, ինչպես նախկինում, այլ աշխատանքի, նաև ապաստան են հայցում:
Հայաստանում հնդիկները կատարում են ամենատարբեր աշխատանքները. բանվորությունից մինչև մեքենաների լվացում, գյուղաշխատանքներ: Հնդիկների հետ աշխատողները փաստում են, որ հնդիկները աշխատում են գրեթե կես գնով այն վճարից, որը պահանջում են տեղացիները, գործատուներն էլ նախընտրում են նրանց վարձակալել:
Ի դեպ, 2020թ-ի հունվար-հունիս ամիսներին Հայաստանում ապաստանի համար դիմել է Հնդկաստանի 3 քաղաքացի: Այս մասին հայտնում է ՀՀ միգրացիոն ծառայության մամուլի պատասխանատու Նելլի Դավթյանը:
Ըստ նրա, մեկին շնորհվել է փախստականի կարգավիճակ, մեկի հարցը կասեցվել է, երրորդ դիմումատուի հարցը քննարկման փուլում է: Ապաստան հայցողների թիվը շատ փոքր է:
Անցյալ տարվա կտրվածքով, համաձայն պատոնական տվյալների, պատկերը հետևյալն է: «2019 թվականի առաջին ինը ամիսներին ունեցել էինք 177 ապաստան հայցող, մինչդեռ 2020-ին՝ 157։ Թիվը քիչ է՝ հաշվի առնելով փակ սահմանները, սակայն ապաստանի ինստիտուտը շատ չի տուժել։ Ամենաշատ հայցերը եղել են Իրանից՝ 68 հայց, երկրորդ տեղում Սիրիան է 25 հայցով, երրորդը՝ Լիբանանը 19 հայցով։ Մինչև հինգ դիմումներ ստացել ենք Կուբայից, Հնդկաստանից, Ռուսաստանից և այլն։ 57 բավարարված հայց ունենք, 45 մերժվել է», – հայտնում են Միգրացիոն ծառայությունից։
Հնդիկներն ապրում են, ոչ միայն մայրաքաղաքում, այլ մարզերում: Արարատի մարզի Ջրահովիտում այժմ բնակվում են մի քանի հոգի, ովքեր տարբեր օրավարձու աշխատանքներ են կատարում:
Ջրահովիտի համայնքապետարանից փոխանցեցին, որ հիմնականում հնդիկները գյուղաշխատանքներ են կատարում, թեթև գործեր են անում, ծանր գործեր չեն անում. Քարեր չեն տեղափոխում, փոխարենը խոտ են հավաքում և այլն:
Ըստ գյուղապետարանի աղբյուրի, հնդիկներից մեկի կինը հայ է, Ջրահովիտում տուն են կառուցում, սակայն ում տունն է և ինչի համար տեղյակ չեն, ենթադրում են, որ ուսանողներ են, սակայն հաստատ չգիտեն:
Գյուղապետարանից փոխանցեցին, որ մի քանի ամիս է գյուղում են բնակվում, բնակիչների հետ շփվում են, հնդիկներից մեկը խոսում է հայերեն և թարգմանչի դեր է կատարում:
Գյուղապետարանից նաև տեղեկացրեցին, որ հնդիկները պարտավոր են հաշվառվել, սակայն խուսափում են, ոչ բոլորն են հաշվառված. կարգն է այդպես: Անգամ, ոստիկան է այցելել նրանց, սակայն անօգուտ՝ փախչում են:
Հնդիկների հետ աշխատել է Ջրահովիտ համայնքի ֆերմերներից մեկը, որը չցանկացավ ներկայանալ, ասում է, որ 1000 մետր լոլիկ ուներ, որոնք արմատահան էր արել, հնդիկները պետք է հավաքվածը ջերմոցից դուրս հանեին, սակայն արդեն քանի օր է`գործը չեն ավարտել. Դանդաղ են աշխատում, օրը մեկ-երկու ժամ, իրենց չեն ծանրաբեռնում:
«Մեկ-մեկ խմում են, ամեն օր գալիս են, մի ժամ աշխատում են, հետո արդեն չկան, ու հաջորդ օրը նույնը, գործի կեսն արել են, կեսը մնացել է: Ես երեք հոգուն 12 հազար դրամ եմ տալու, իսկ նույն աշխատանքը մեր գյուղի բանվորները 30, անգամ 40 հազար են ուզել»,- ասում է նա և հավելում, որ գյուղում հնդիկները մի քանի ամիս է բնակվում են, սկզբից 5 հոգի էին, հիմա մնացել են 3 հոգի, 3 հոգով են աշխատում:
«Մեկը կիստա-պռատ հայերեն է խոսում, շփվող ժողովուրդ են, հնդիկներից մեկն ինձ հարցնում է՝ երբ է ծնունդդ, պատրաստվի գալու ենք: Հարևանի տղայի ծննդյան օրը, գիշեր 12-ին հնդիկները գնացել էին տորթով, ծնունդը շնորհավորել»,-ասում է նա և հավելում, որ արդեն կարողանում են տնական և պետական օղիները տարբերել և նախընտրում են տնական օղին:
Հնդիկների ներհոսքի վերաբերյալ ժողովրդագետ Արտակ Մարկոսյանը նշում է, որ պահանջարկը կա Հայաստանում, որ հնդիկները գալիս են. «Աշխատաշուկան է որոշում, մենք պետք է մոտակա տարիների համար պատրաստվենք`պետական կառավարման, աշխատաշուկայի, բոլոր մակարդակներում պետք է կարողաննանք կառավարել հնդիկների հոսքը»:
Նա նաև նշում է, որ պետք է սովորել ընդունել օտարեկրացիներին: Պետք է ունենալ կրթակարգեր, կառուցակարգեր, եթե պետք է՝ նաև հայոց լեզի դասեր ուսուցանել, ինչպես քաղաքակիրթ աշխարհն է անում: Կարճ ասած, հնդիկներին ինտեգրել հասարակությանը. «Այո, ինչու ոչ, թող աշխատեն, հարկեր վճարեն, բնակվեն»:
Ինչ վերաբերում է Հայաստանում հնարավոր խառնամուսնություններին՝ նկատի ունենալով կրոնի տարբերությունները, Մարկոսյանն ասում է, որ դեռևս հետազոտություններ չեն իրականացվել, սակայն համոզված է, որ հիմնականում բուդդիստ հնդիկներն են գալիս Հայաստան և եթե մեր երկրում գտնում են իրենց երկրորդ կեսին՝ նա դա ևս խոըչընդոտ չի դիտարկվում:
«Բոլոր առումներով պետք է պատրաստ լինել, հոսքի առումով կարող է խնդիր առաջանալ»,- ասում է վիճակագիրը և հավելում, որ Հնդկաստանը աճող բնակչություն ունի և 3-4 տարի հետո Հնդկաստանը թվաքանակով առաջինն է լինելու, ըստ ՄԱԿ-ի կանխատեսումների: Հնդկաստանի բնակչությունը հասնելու է 1 մլրդ 715 մլն-ի և այդ երկիրը ունենալով հավելյալ աշխատուժ՝ չի կարող նոր սերնդին ներգրավել աշխատաշուկայում: Հնդկաստանը վարում է արտամղման քաղաքականություն: Առաջիկայում 120 մլն երիտասարդ մտնելու է աշխատաշուկա, երիտասարդները փորձում են հեռանալ այլ երկրները և նաև ընտրում են Հայաստանը:
«Հայաստանը գրավիչ է դարձել հնդիկների համար, իրենց երկրում ցածր է աշխատավարձը, իսկ Հայաստանը աշխատող ձեռքերի կարիք ունի»,- ասում է նա և հավելում, որ պետք է ունենալ հնդիկների վերաբերյալ հստակ քաղաքականություն. ինչ է մեզ պետք, ինչ քանակությամբ: Այս հարցրեի շուրջ այսօրվանից պետք է աշխատել և կրկին խորհուրդ տվեց չզգուշանալ հնդիկների միգրացիայից:
Խնդրին անդարդարձել է նաև քաղաքագետ Հայկ Բալանյանը, նշելով, որ ոչ որակյալ աշխատուժ է գալիս Հայաստան, որը աշխատաշուկայում խնդիրներ է ստեղծելու:
Ներգաղթյալները կոպեկներով աշխատում են ավտոլվացման կետերում, գյուղատնտեսության մեջ ու փաստացի նպաստում են տնտեսության ամենաարատավոր մոդելի ձևավորմանը:
Քաղաքագետն այստեղ տեսնում է պետական մոտեցման բացակայությունը և ընդհանրապես պետությունը տեղյակ չէ, թե ինչու և ինչպես են հազարավոր մարդիկ գալիս Հայաստան, ինչ իրավունքով են ընդհանրապես դրսից մարդիկ գալիս ու հեշտությամբ աշխատանքի տեղավորվում:
Նշենք, որ կառավարությունը 2018թ-ին դյուրացրել է Հայաստանի և Հնդկաստանի միջև վիզային ռեժիմը: Եվ միայն 2018թ-ին Հայաստան է այցելել 31 հազար 213 Հնդկաստանի քաղաքացի: