Մեծ Բրիտանիայի զինված ուժերի պետքարտուղար Վերնոն Կուկերի այցը Երևան և Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատանը առաջին մշտական պաշտպանական բաժնի բացումը հայ-բրիտանական անվտանգության հարաբերությունները վերածում են ենթակառուցվածքային ձևաչափի, հայտարարել է Սերժ Սարգսյան ինստիտուտի և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Կովկասի ուսումնասիրությունների բաժնի ղեկավար Եվգենիա Գորյուշինը, գրում է EAdaily.com–ը։
Կուկերը բացել է պաշտպանության բաժինը, հաստատել առաջին մշտական պաշտպանական կցորդի նշանակումը և բանակցություններ է վարել պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանի և վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ։ Օրակարգում ներառված էին պաշտպանական ոլորտի բարեփոխումները, անձնակազմի պատրաստումը, ռազմական կրթությունը, կիբերանվտանգությունը և տարածաշրջանային կապի այնպիսի նախագծերի քննարկումները, ինչպիսիք են TRIPP-ը և «Խաղաղության խաչմերուկ»–ի հայեցակարգը։ Այլ կերպ ասած, ընդգծել է Գորյուշինը, պաշտպանական օրակարգը անմիջապես կապված է տրանսպորտային միջանցքների ապագա կոնֆիգուրացիայի հետ։ «Լոնդոնի համար այս քայլը տեղավորվում է Սևծովյան-Կասպյան տարածաշրջան վերադառնալու ավելի լայն ուղղության մեջ»։ Էներգետիկայի և անվտանգության ոլորտում Ադրբեջանի հետ համագործակցության խորացման, ինչպես նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի նկատմամբ զենքի էմբարգոյի վերացման որոշման ֆոնին, Երևանում գտնվող բրիտանական պաշտպանական ստորաբաժանումը դառնում է Հարավային Կովկասի հետկոնֆլիկտային կառուցվածքի վրա ազդեցության լրացուցիչ ալիք»,– նշել է փորձագետը։
Հայկական կողմը սա բնութագրում է որպես անվտանգության քաղաքականության դիվերսիֆիկացիա։ Գործնականում, ըստ Գորյուշինի, «երկրում, որտեղ նախկինում Ռուսաստանի անվտանգության մեխանիզմները և Մոսկվայի հետ երկկողմ համաձայնագրերն էին խաղում հիմնական դերը, ձևավորվում է արևմտյան ռազմական ներկայության մշտական ենթակառուցվածք»։ «Սա նվազեցնում է Ռուսաստանի, Իրանի և արևմտյան գործընկերների միջև մանևրելու տարածքը։ Քանի որ ՆԱՏՕ-ի երկրների հետ պաշտպանական համագործակցության ցանկացած խորացում Մոսկվայում և Թեհրանում կընկալվի որպես ռազմավարական ազդանշան», – նշել է Գորյուշինը։
Միևնույն ժամանակ, նշել է փորձագետը, Հայաստանի պաշտպանական ոլորտում արևմտյան խաղացողների միջև մրցակցությունը նույնպես սրվում է։ Ֆրանսիան արդեն հայտարարել է զենքի մատակարարման և երկարաժամկետ պաշտպանական գործընկերության մասին, իսկ Միացյալ Նահանգներն իրականացնում է իր սեփական բարեփոխումների աջակցության ծրագրերը։ Մեծ Բրիտանիան ավելացնում է մշտական ստորաբաժանում և մշտական կցորդ։ Երևանի համար սա ընդլայնում է իր գործիքակազմը, բայց նաև վտանգում է մասնատել պաշտպանական պլանավորումը, նշել է Գորյուշինը։
«Կառուցվածքային առումով, Հայաստանի պաշտպանական ոլորտը ավելի ու ավելի կախված է դառնում արտաքին խորհրդատվությունից և չափանիշներից: Ուսումնական ծրագրերը, բարեփոխումների վերաբերյալ խորհրդակցությունները, պլանավորման և կարիքների գնահատմանը մասնակցությունը նշանակում են արտաքին գործիչների ներգրավում որոշումների կայացման գործընթացում, որը նախկինում պաշտոնապես գտնվում էր ներքին իրավասության ներքո: Սա ապահովում է ռեսուրսների և տեխնոլոգիաների հասանելիություն, բայց նաև մեծացնում է Հայաստանի անվտանգության քաղաքականության արտաքին վերահսկելիությունը: Տարածաշրջանային մակարդակում բրիտանական գործունեությունը համընկնում է ամբողջ տարանցիկ ճարտարապետությունը վերաձևակերպելու փորձերի հետ Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղության պայմանագրի և նոր տրանսպորտային նախագծերի միջոցով: Լոնդոնի մասնակցությունը Հայաստանի պաշտպանական նախաձեռնություններին արդյունավետորեն իրեն դարձնում է ապագա երթուղիների և դրանց պաշտպանության մեխանիզմների արտաքին մոդերատորներից մեկը», – կարծիք է հայտնել փորձագետը:
Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանական բաժինը Երևանում ամրապնդում է անցումը իրավիճակային շփումներից դեպի կայուն ռազմական ներկայություն: Կարճաժամկետ հեռանկարում Հայաստանը ստանում է ուշադրություն և աջակցություն: Միջնաժամկետ և երկարաժամկետ հեռանկարում հիմնական հարցը կլինի այն, թե արդյո՞ք այս ձևաչափը կմնա որպես սեփական սուբյեկտիվությունը ամրապնդելու գործիք, թե՞ կվերածվի ազդեցության ևս մեկ ալիքի մեծացնելով կախվածությունը արտաքին ուժային կենտրոնների որոշումներից, հարց է հնչեցրել Գորյուշինը: