ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը անսպասելիորեն դիմել է Ռուսաստանին շտապ վերականգնելու Ադրբեջան և Թուրքիա տանող երկաթուղիները։ Այդ հայտարարությունը հետաքրքրություն է առաջացրել քաղաքական շրջանակներում և հիմք հանդիսացել Մոսկվայի հնարավոր արձագանքների վերաբերյալ քննարկումների համար։ Մասնագետները նշում են, որ Փաշինյանի գործողությունները կարող են ավելի խորը քաղաքական հաշվարկների մաս լինել, գրում է pronedra.ru–ն։
2008 թվականից ի վեր Հայաստանի երկաթուղային ենթակառուցվածքը կառավարվում է «Հարավկովկասյան երկաթուղիներ» ընկերության կողմից, որը «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերության դուստր ձեռնարկությունն է։ Սա նշանակում է, որ պաշտոնապես ղեկավարությունը «Ռուսական երկաթուղիներ»-ի վրա որոշակի պարտավորություններ է դնում ենթակառուցվածքների պահպանման և վերանորոգման համար։ Սակայն Փաշինյանը պահանջել է ոչ միայն վերանորոգումներ, այլ նաև երկաթուղու այն հատվածների «շտապ» վերականգնում, որոնք չեն օգտագործվել 1990-ականների սկզբից։ Դիմելով Ռուսաստանին Փաշինյանը շեշտել է Երասխից մինչև Նախիջևան և Թուրքիայի հետ սահման գծերի վերականգնման անհրաժեշտությունը՝ դեպի Ադրբեջան գծերի վերականգնման ներուժով։ Այս գործողությունները կարող են բացել նոր տրանսպորտային ուղիներ և վերականգնել Հայաստանի տնտեսական կապերը հարևանների հետ։
Քաղաքագետ Վադիմ Սիպրովը Փաշինյանի խնդրանքում տեսնում է ռազմավարական հաշվարկ, որը նպատակ ունի լուծել Արևմուտքի հետ հարաբերություններում առկա թերությունները և փոխհատուցել Զանգեզուրի միջանցքի նախագծի ձախողումը: «Փաշինյանը փորձում է բոլորին խաբել օգտագործելով ռուսական պետական կորպորացիան իր ներքին քաղաքական խնդիրները լուծելու համար», – նշել է նա: Ռուսաստանին քաղաքական նպատակներին հասնելու համար օգտագործելը ավանդույթ է դառնում շատ հետխորհրդային պետությունների համար:
Մոսկվայի արձագանքը Փաշինյանի խնդրանքին կանխատեսելի էր: Քաղաքագետները նշել են, որ Ռուսաստանը չի շտապում իրականացնել վերականգնման հետ կապված նախագծեր, քանի դեռ չեն տրամադրվել հստակ տնտեսական հիմնավորումներ և բեռնափոխադրումների երաշխիքներ: Այս պահին երկաթուղային հատվածների վերականգնման մեջ ներդրումներ կատարելը տնտեսապես անիրագործելի է թվում:
Մեկ այլ քաղաքագետ՝ Դմիտրի Մատյուշենկովը, նույնպես արագ արձագանքի չի սպասում: Նա կարծում է, որ Հայաստանի խնդրանքը ցույց է տալիս Ռուսաստանի հետ համագործակցելու անհրաժեշտությունը, բայց «անհետաձգելի» խնդրանքների կատարումը բազմաթիվ ռիսկեր է պարունակում: «Այս գործողությունները պետք է պահպանեն կայունությունը տարածաշրջանում, բայց հաջողությունը կախված է Մոսկվայի հստակ քաղաքականություն վարելու կարողությունից», – եզրակացրել է նա:
Այսպիսով, Փաշինյանը հայտնվում է բարդ քաղաքական իրավիճակում, որտեղ երկաթուղիները վերականգնելու Ռուսաստանին ուղղված նրա խնդրանքը միաժամանակ հնարավորություններ է բացում հարևանների հետ հարաբերությունները բարելավելու և հարցեր է առաջացնում Մոսկվայի հետ համագործակցության վերաբերյալ: Մասնագետները համաձայն են, որ խնդրանքը անմիջապես չի բավարարվի, և Ռուսաստանը կգործի ուշադիր կշռադատելով իր տնտեսական շահերը և քաղաքական ռիսկերը: Կարևոր է այն, որ երկու կողմերն էլ գտնեն ընդհանուր լեզու, հակառակ դեպքում չբավարարված պահանջները կմնան չլուծված և կարող են ավելի սրել լարվածությունը տարածաշրջանում: