hraparak.am -ի հարցարույցը համաճարակաբան, ԱՆ Հիվանդությունների վերահսկման եւ կանխարգելման ազգային կենտրոնի համաճարակաբան Ներսես Գրիգորյանի հետ
– Արտակարգ դրությունը երկարաձգվեց եւս մեկ անգամ։ Ամեն օր հարյուրավոր նոր դեպքեր են ավելանում։ Ի՞նչ սպասումներ ունեք եւ ինչպե՞ս կբնորոշեք մեր քաղաքացիների պահվածքը հակահամաճարակային անվտանգության տեսանկյունից։
– Մեր քաղաքացիների պահվածքը բավականին անպատասխանատու է, որովհետեւ շատ-շատերը չեն պահպանում այդ սոցիալական հեռավորությունը, պաշտպանիչ միջոցները չեն գործածում։ Ընդհուպ մինչեւ տաքսու վարորդներ, մտնում ես դեղատներ, առեւտրի սրահներ, մտնում ես՝ ո՛չ դիմակ է կրում, ո՛չ ձեռնոց։ Հատկապես ոչ կենտրոնական հատվածներում, որովհետեւ կենտրոնում այլ է, նույնիսկ չեն թողնում առանց դիմակի մտնել։ Գումարած՝ մեր քաղաքացիներն էլ, որ դրսում իրարից հեռու չեն կանգնում, գրկախառնվում են։ Հասարակ բաներ են, որոնք չեն պահպանվում ու որոնք կարող են նպաստել հիվանդության տարածմանը։
– Հիմա բաց եւ փակ տարածքներում դիմակներ կրելը դառնալու է պարտադիր, բայց մինչ այդ ԱՀԿ-ն, առողջապահական չինովնիկներն այնքան տարբեր բաներ ասացին, օրինակ, դիմակների վերաբերյալ։ Մասնավորապես, որ հայտնի չէ՝ դիմակ կրելն ապահովագրո՞ւմ է հիվանդանալուց, թե՞ ոչ։ Ի վերջո, դիմակը կարո՞ղ է պաշտպանել մարդուն։
– Շատ տարբեր են կարծիքները, եւ տարբեր են նաեւ պաշտպանիչ միջոցները։ Մի բան հաստատ է, որ ոչ մի բան 100 տոկոսանոց չի կարող լինել ու ոչ մի բան երաշխիք չի կարող տալ։ Բայց, ամեն դեպքում, դրանք ունեն որոշակի նշանակություն։ Տոկոսներով չեմ կարող ասել, որովհետեւ հետազոտությունները մերը չեն, բայց աշխարհի տարբեր մասնագետներ ներկայացրել են, որ այսինչ դեպքում երաշխիքն այսքան տոկոսով է, այնինչում՝ այսքան։ Բայց բոլորը միանշանակ պաշտպանում են հիվանդների ու վարակվածների դիմակ կրելը։ Ինչը շատ ավելի արդյունավետ պաշտպանություն է, քան չկրելը։
– Հիմա շուկայում, համացանցում հայտնվել են տարբեր դիմակներ՝ կան տարբեր ֆիլտրերով, մեկը, օրինակ, առաջարկում էր իր «սեփական հոտով»։ Կան բարակ պլաստիկից թափանցիկ սաղավարտներ, որոնք կրում են դիմակների վրայից։ Կա՞ն ինչ-որ տեսակներ, որոնք Դուք՝ որպես համաճարակաբան, կարող եք երաշխավորել։
– Դիմակները տարբեր են, կդժվարանամ գնահատել, թե որ դիմակն ինչ է։ Մասնագիտական տեսանկյունից համեմատաբար որակյալ են համարվում, այսպես կոչված՝ ռեսպիրատոր, պաշտպանիչ դիմակները։ Սովորական բժշկական դիմակներն այդ արդյունավետությունը չունեն, ինչ ռեսպիրատորները, որոնց վրա կա շնչելու սարք, ու դրանով շնչելը մի քիչ ավելի հեշտ է։ Իսկ սովորական դիմակները, ըստ որում՝ երբեմն կասկածելի նյութերից պատրաստված, ոչ։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանիչ սաղավարտներին՝ այո, որովհետեւ հենց սկզբից էլ պարզ էր, որ վարակը ոչ միայն քթի, բերանի միջոցով է փոխանցվում, այլեւ կարող է ներթափանցել աչքերի միջոցով։ Իսկ այդ սաղավարտները թե՛ հեշտացնում են դիմակի կրելը, թե՛ տարածության վրա են պահում այդ աէրոզոլները։
– Ձեր գնահատմամբ՝ եթե տրանսպորտն աշխատի, դեպքերը շատ չե՞ն ավելանա։
– Քանի որ եղանակները տաքանում են, մի քիչ կթեթեւանա, բայց փորձը ցույց է տալիս, որ տրանսպորտի մեջ վարակվելու հավանականությունը մեծանում է՝ չպաշտպանվելու դեպքում։ Երկար ճանապարհ, փոքր տարածություն՝ սրանք բոլորը մեծացնում են հավանականությունը։
– Առաջին իսկ օրվանից, դեռ «Գոլդեն Փելեսից» ներգրավված եք այդ աշխատանքներում։ Ի՞նչ արտառոց դեպքերի եք հանդիպել։
– Դե, եղել են դեպքեր, երբ թվում է, թե մարդն ամեն ինչ արել է չվարակվելու համար, օգտվել է բոլոր պաշտպանիչ միջոցներից, բայց վարակվել է։ Եվ եղել է հակառակը, երբ մարդը չի վարակվել, երբ մի ողջ ընտանիք վարակվել է։ Կամ՝ չնայած նրան, որ թիրախային խումբ են հանդիսանում տարեցներն ու քրոնիկական հիվանդները, բայց երբեմն, իհարկե՝ քիչ, ինքն ավելի թեթեւ է տանում, քան երիտասարդները։ Եղել է դեպք, երբ տարիքով, մոտ 90 տարեկան մարդը շատ թեթեւ է տարել։
– Իսկ ո՞րն է լինում մարդկանց առաջին ռեակցիան, երբ լսում են իրենց ախտորոշումը։
– Որպես կանոն, մեծ մասի առաջին ռեակցիան շվարելն է։ Մանթրաժ վիճակն է, ես դա իմ վրա եմ զգացել, երբ անգամ կասկածներ ունենալով՝ 2 անգամ թեստավորվել եմ, բացասական է եղել։
– Իսկ շա՞տ են դեպքերը, երբ փորձում են փախչել։
– Դե, շատ-շատերն ասում են՝ չէ, չենք հավատում, չենք գնում, բայց հիմա քաղաքականությունն այն է, որ բոլոր դրականները պարտադիր պետք է հոսպիտալացվեն։ 3 անգամ եղել է, որ դիմել ենք ոստիկանություն։ Բայց ասեմ, որ ոստիկանությունը հետո կարիք չի ունեցել ուժ կիրառելու։