Իրավապահներն ամեն կերպ չեն ցանկանում քրեական գործ հարուցել Ադրբեջանցի զինվորականների կողմից Սյունիքի մարզի Շուռնուխ, Դավիթ Բեկ, Որոտան գյուղերի բնակիչների տները խլելու, նրանց նկատմամբ ոտնձգություններ իրականացնելու փաստի առթիվ, լսել շուռնուխցիներին: Այս մասին «Փաստինֆո»-ի հետ զրույցում ասաց փաստաբան Հովհաննես Խուդոյանը:
Ինչպես արդեն տեղեկացրել ենք՝ 2020թ նոյեմբերի 9-ին Նիկոլ Փաշինյանի կողմից կապիտուլյացիոն ակտի ստորագրումից հետո Ադրբեջանի վերահսկողության տակ են հանձնվել մի շարք բնակավայրեր, իսկ հայ-ադրբեջանական սահմանը գծվում է «GPS»-ով։ Սահմանազատման աշխատանքների պատճառով ադրբեջանական վերահսկողության տակ են անցել նաև Սյունիքի մարզի Շուռնուխի տներից մի քանիսը, Կապանի ավտոճանապարհի մի մասը և մի շարք այլ վայրեր։ Սյունիքի մարզի սահմանային բնակավայրերի նկատմամբ ադրբեջանցիների կողմից ոտնձգությունների մասին ահազանգել են նաև համայնքների ղեկավարները։ Փաստաբաններ Արամ Օրբելյանը և Հովհաննես Խուդոյանը հանցագործության մասին հաղորդում են ներկայացրել՝ նշելով, որ ադրբեջանցիների գործողություններում առկա են նախ առնվազն ավազակային հարձակման հատկանիշներ, սակայն վարույթն իրականացնող մարմինը քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշում է կայացրել՝ նշելով, որ դա ՀՀ իրավապահների ենթակայության ներքո չէ: Փաստաբանները սույն որոշման դեմ բողոք են ներկայացրել դատարան, որը Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Արմինե Մելիքսեթյանի կողմից բավարարվել է:
Փաստաբան Հովհաննես Խուդոյանը «Փաստինֆո»-ի հետ զրույցում հայտնեց, որ դատախազությունը դատարանի որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել՝ նշելով, որ դատարանը դուրս է եկել դատական վերահսկողության սահմաններից: Մասնավորապես, ըստ դատախազության, դատարանը չէր կարող անդրադառնալ այնպիսի հանգամանքների, ինչպիսիք են նախապատրաստված նյութերով ձեռք բերված տվյալների գնահատումը, թեև փաստաբանի դիտարկմամբ, նյութերի շրջանակներում առանձնապես տվյալներ ձեռք չեն բերվել, նյութերի շրջանակներում խոսք է գնում միայն վարչապետի հայտարարության, Վարչատարածքային բաժանման մասին օրենքից և Պուտին-Ալիև-Փաշինյան եռակողմ հայտարարության դրույթներից մասին, այլ նյութեր չեն նախապատրաստվել, որ ապացույցի գնահատման հարց լինի: Բացի այդ՝ դատախազության կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքով որևէ խոսք չկա ներկայացված, թե ինչու են համարում հիմքերը բավարար՝ քրեական գործ չհարուցելու համար, ինչ կապ ունի Վարչատարածքային բաժանման մասին օրենքը:
«Իրականում չեն համարձակվում ասել, որ սա ՀՀ տարածք չէ, բայց իրավական հիմքերը՝ տարածքային ենթակայության իմաստով, բերում են դրան: Այսինքն, ըստ էության, չեն ընդունում, որ այդ տարածքները ՀՀ տարածքին են պատկանում, որտեղ ադրբեջանցիներն ապօրինի գործողություններ են կատարել: Նույնիսկ եթե այդ տարբերակն ընդունելի լիներ, իսկ մենք դա միանշամնակ չենք ընդունում, ամեն դեպքում հանցագործությունը կատարվել է ՀՀ քաղաքացիների դեմ՝ անկախ իրենց գտնվելու վայրից, ինչը հիմք էր քրեական գործ հարուցելու: Բայց քար լռություն է »,- նշեց Խուդոյանը՝ հավելելով, որ թվում էր, թե առաջին ատյանի դատարանի որոշումից հետո մի քիչ ավելի երկար կմտածեն ինչ-որ բան անելուց առաջ, բայց դատախազությունն անդրդվելի է, բողոք է ներկայացրել դատարան, ամեն կերպ չեն ցանկանում այդ քրեական գործը հարուցել, չեն ցանկանում լսել շուռնուխցիներին, թե ինչ հանգամանքներում, ինչ սպառնալիքների ներքո են մարդկանց հեռացրել իրենց տներից, ինչ վնասներ են կրել:
Իսկ թե ինչու են իրավապահ մարմինները զերծ մնում քրեական գործ հարուցելուց և պատշաճ քննություն իրականացնելուց, ապա Խուդոյանի դիտարկմամբ՝ հետագայում հարց պետք է բարձացվեր, թե ում մեղավորությամբ է այդ ամենը տեղի ունեցել, որովհետև, եթե ԶՈՒ-երը չեն հսկում այդ տարածքը կամ իրավասու մարմինները չեն զգուշացնում բնակիչներին՝ թողնելով նրանց բախտի քմահաճույքին՝ ադրբեջանցիների հետ անձնապես խոսելու, բնականաբար, մարդիկ կհայտնվեն, որոնք պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն:
Փաստաբանը գտնում է, որ քննություն իրականացելու դեպքում կամ կուղղվեն դեպի բանակի ղեկավարություն, կամ քաղաքական ղեկավարություն, որոնք անգործության են մատնված եղել, այդ իսկ պատճառով էլ զգուշավորություն են ցուցաբերում:
«Արդյունքում ստացվում է, որ պաշտպանում են ադրբեջանցիների շահերը, ոչ թե Շուռնուխի բնակիչների»,- նշեց Խուդոյանը:
Փաստաբանը պարզաբանեց, որ չգիտի՝ իրականում սպայական կազմը հանձնարարություն ստացե՞լ է այդ տարածքնբերում անվտանգություն ապահովելու, թե ոչ, կամ իրավապահները հանձնարարություն ստացել են՝ նրանց տարհգանելու, թե ոչ, բայց աներկբա է, որ ՀՀ-ում ինչ որ մեկը պարտավոր էր մեր տարածքների բնակիչների անվտանգությունն ապահովել, պետք է հասկանալ, թե ում պատասխանատվությունն է դա և ով է թերացել իր պարտականությունների կատարման մեջ:
Փաստաբանի խոսքով՝ առաջնահերէ խնդիրն այն է, որ տեղի է ունեցել ավազակային հարձակում՝ ենթադրաբար ադրբեջանցի զինված խմբերի կողմից և մեր դատախազությունը բացարձակապես մտահոգված չէ՝ շուռնուխցիներին լսելու հարցում: Նշենք, որ անգամ նյութերի նախապատրաստման ընթացքում շուռնուխցիներն անգամ բացատրություն չեն տվել:
Ինչ վերաբերում է հետագայում ՄԻԵԴ դիմելուն, փաստաբանը նշեց, որ դատավարական առումով որպես անձ շահագրգիռ կողմ չեն հանդիսանում, ուստի՝ այդ առումով վիճալի է՝ կարող են ՄԻԵԴ դիմել, թե ոչ: Բացի այդ՝ կառավարության կողմից ևս մատնանշվել է միջազգային իրավական բոլոր գործիքներով Ադրբեջանի դեմ պայքարելու ուղղությունը, սակայն, փաստաբանի դիտարկմամբ, կարծես թե, ներպետական գործընթացներն այդ ուղղություններին չեն համապատասխանում:
«Հարց է առաջանում՝ այդ ուղղություններն իրականություն է, թե ոչ: Եթե իրականություն է, ինչու չեն ներպետական ատյաններում այդ հարցը լուծում»,-նշեց նա՝ հավելելով, որ կասկած է առաջանում նաև առ այն, որ միջազգային ուղղության հռչակումն էլ արհեստական է: