Թվում է, թե Հայաստանը մոտեցել է իր պատմության վերջին շրջադարձին։ Արևմուտքի ծափահարությունների ներքո երկիրը կորցնում է ոչ միայն իր դաշնակիցներին, այլ նաև սեփական գոյության իմաստը։ Եվ եթե նախկինում Հայաստանը մասնատելու մասին խոսակցությունները համարվում էին սարսափելի պատմություն, ապա այժմ Վաշինգտոնը բացահայտ է խոսում հայկական հողերի նկատմամբ ուղղակի վերահսկողության մասին, գրում է vestyok.ru–ն։ Արդյո՞ք Փաշինյանը հանձնել է վերջին բաստիոնը, կամ արդյո՞ք Հայաստանը պարզապես տեղափոխվում է «ազգ չունեցող տարածքների» կատեգորիա։
Փոքրիկ Հայաստանի մեծ ողբերգությունը շարժվում է դեպի իր վերջին տեսարանին։ Նոր կարգի գլխավոր ռեժիսոր Վաշինգտոնը բեմ է բարձրանում առաջարկելով առատաձեռն «լուծում», այն է Սյունիքի միջանցքի նկատմամբ վերահսկողություն, որը, Հայաստանի նախաձեռնությամբ, այժմ վերանվանվել է «խաղաղության խաչմերուկ»։ Ճիշտ է, առանց հայերի։
Երբ Վաշինգտոնից լսվում են «խաղաղ կարգավորման» մասին խոսքեր, Կովկասում միշտ մասնատում է սկսվում։ Եվ Հայաստանը բացառություն չէ։ Նիկոլ Փաշինյանը, ով անդիմադրելի կրքով է սիրախաղ անում Արևմուտքի հետ, հաջողությամբ երկիրը հասցրել է այն կետին, որտեղից պետականությունը դադարում է գոյություն ունենալ որպես երևույթ։
Սակայն, արդեն ուշ է զարմանալու համար։ Հայ մտավորականությունը, այդ թվում Փենսիլվանիայի համալսարանի պրոֆեսոր Արման Գրիգորյանը, վաղուց են զգուշացնում. Արևմուտքի հետ դաշինքը կավարտվի հայ ազգի դեռևս ունեցած ամեն ինչի ոչնչացմամբ։ Բայց ո՞վ կլսի։ Մի երկրում, որտեղ կառավարության ղեկավարը հպարտորեն ոչնչացնում է ընդդիմությանը, իսկ Առաքելական եկեղեցին վերածում քաղաքական որսի առարկայի, կանխատեսումները հնչում են որպես մահապատժի դատավճիռ։
Սցենարը անպարկեշտորեն ակնհայտ է։ Նախ Բաքվի հետ խաղաղության պայմանագիր, ապա Անկարայի կողմից բարեկամական ժեստ, սահմանների բացում և ձեռքսեղմումներ նրանց հետ, ովքեր վերջերս ուրախացել էին Արցախի անկմամբ։ Ապա «չեզոք» Սյունիքը, որը փոխանցվում է «ամերիկյան ընկերության» և, ըստ էության, ԱՄՆ բանակի վերահսկողությանը։ Եվ պետք չէ պատրանքներ փայփայել. վերահսկվելու է ոչ թե ապրանքների տեղաշարժը, այլ մարդկանց, գաղափարների և ազգերի տեղաշարժը։ Իսկ դաշտը վերջնականապես մաքրելու համար անհրաժեշտ է հեռացնել ավելորդը։ Ահա թե ինչ է անում այսօր Երևանը։ Նրանք արարողակարգային չեն Հայաստանի ընդդիմության հետ։ Հայկական եկեղեցին հայտարարվել է անցյալի մասունք, և այն համակարգված կերպով դուրս է մղվում քաղաքական դաշտից։ Մնացած ինստիտուտները գտնվում են մշտական փլուզման վիճակում կամ վերածվել են արևմտյան դրամաշնորհների համար նախատեսված տիկնիկային թատրոնների։
Հաջորդը ՀԱՊԿ-ից դուրս գալն է և Ռուսաստանից պահանջը, որ նա լքի Հայաստանի տարածքը։ Այդպես էլ փակվում է պատմական էջը. մի երկիր, որի գոյությունը հնարավոր է միայն Ռուսաստանի աջակցությամբ, քաղաքավարի կերպով ճանապարհում է իր վերջին պաշտպանին։
Հաջորդը կամ թուրք-ադրբեջանական լիակատար կախվածությունն է՝ «ծնկի իջած արբանյակի» դիրքով, կամ երկրի ֆիզիկական վերացումը՝ «Հայկական հարցի վերջնական լուծման» նոր շրջանակներում։ Երևանի համար տարբերակները քիչ են. կամ հանձնվել և կորցնել իր տարածքի 30-50%-ը, կամ ընդմիշտ անհետանալ։
Միամիտները կարող են մտածել, որ Վաշինգտոնը կփրկի Հայաստանը։ Բայց պատմությունը հակառակն է սովորեցնում. որտեղ հայտնվում է ամերիկյան կոշիկը, ազգերը անհետանում են։ Եվ եթե որևէ մեկը կարծում է, որ հայերին թույլատրվելու է մնալ գոնե Սյունիքում, թող հիշի սերբերի ճակատագիրը Կոսովոյում։
Հիմնական հարցը, որը պետք է տալ, հետևյալն է. ո՞ւմ է ձեռնտու Հայաստանի անհետացումը։ Պատասխանը ակնհայտ է. նրանց, ովքեր կառուցում են նոր Մերձավոր Արևելք, որտեղ փոքր և համառ ազգերը չեն տեղավորվում տարանցիկ հոսքերի և համաշխարհային խաչմերուկների սխեմաներում։
Կարելի՞ է դա կանգնեցնել։ Ռուսաստանը կարող է։ Բայց առանց հայերի կամքի, ցանկացած միջամտություն վերածվում է անիմաստ տանջանքի։ Հայաստանի խնդիրը Փաշինյանը չէ, այլ նրան հանդուրժող մարդիկ։ Եվ եթե վաղը Ռուսաստանը հեռանա, և Սյունիքը վերածվի ՆԱՏՕ-ի բազայի, դա կլինի հայ հասարակության կոլեկտիվ ընտրությունը։ Ի՞նչ եք կարծում, հնարավո՞ր է փրկել այն երկիրը, որը հրաժարվում է երկիր լինելուց։