Ռոբոտները վերահսկում են տարածքը և բռնկում հայտնաբերելու դեպքում ջուր կամ փրփուր են մատակարարում: Առանձին մշակվել է ատոմակայանների պաշտպանության համակարգ, իսկ հիմա քննարկումներ են ընթանում ԱԹՍ-ների հակազդման համակարգերի ստեղծման ուղղությամբ։
Ռուսաստանում մշակվել է հակահրդեհային ռոբոտային համակարգ, որը կարող է կիրառվել նաև Հայաստանում: Տեխնոլոգիան արդեն սերտիֆիկացում է ստացել և կիրառվում է Ռուսաստանի տասնյակ օբյեկտներում, այդ թվում՝ նավթագազային հատվածում։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում այս մասին ասաց «ԷՖԷՌ» հրդեհային ռոբոտատեխնիկայի ինժեներական կենտրոն» ՍՊԸ-ի գլխավոր տնօրեն Սերգեյ Նեմչինովը։
Ռոբոտները վերահսկում են տարածքը և բռնկում հայտնաբերելու դեպքում հրդեհաշիջման նյութերի մատակարարում ապահովում: Ռոբոտները հրդեհի փոքր օջախները (30X30 սմ մակերեսով) ֆիքսում են 25մ հեռավորությունից (ավելի մեծերը՝ ավելի մեծ հեռավորություններից): Նույն տարածքում ռոբոտների քանակը կախված է օբյեկտից: Ռուսաստանի Դաշնության հրդեհային անվտանգության պահանջների համաձայն` հասարակական շենքերում անհրաժեշտ է ապահովել հրդեհաշիջման նյութի մատակարարումը մեկ քառակուսի մետրի համար վայրկյանում 10-30 լիտրի չափով. դրա համար պահանջվում է մեկ կամ երկու ռոբոտ: Վտանգավոր օբյեկտներում, օրինակ՝ նավթագազային ձեռնարկություններում, պահանջվող նյութերի նվազագույն ծավալը կազմում է քառակուսի մետրի համար վայրկյանում 50-60 լիտր, այսինքն` անհրաժեշտ են ավելի շատ ռոբոտներ: Բայց համակարգում հիմնական ուշադրությունը, Նեմչինովի խոսքով, ջրի շիթի կամ հակահրդեհային փրփուրի հայտնաբերման արագությունն ու ուղղորդման ճշգրտությունն է։
«Եթե հրդեհը սկզբնական փուլում չի մարվել, ապա մեր համակարգը կարող է չկատարել խնդիրը, այլ միայն մեկուսացնել օջախը, մինչև կժամանեն հրշեջները։ Ըստ այդմ` շեշտը դրել ենք կրակմարիչ նյութի հայտնաբերման արագության և մատակարարման ճշգրտության վրա», – հավելեց Նեմչինովը։
Համակարգը կարող է նաև հովացնել շենքի կրող մետաղական կառույցները: Նրանք բարձր ջերմաստիճանից կորցնում են ամրությունը և կարող են փլուզվել։ Դրանով է պայմանավորված է անգարների և արտադրական տարածքների փլուզումների մի զգալի մասը, որտեղ պողպատե ձողակառույցները (ֆերմաներ) գտնվում են բաց վիճակում: Հրդեհի դեպքում օդի հոսքերը բարձրանում են վերև՝ տանիքի տակ ձևավորելով բարձր ջերմային գոտիներ: Հետևաբար ձողային կառույցներում տեղադրվում են ջերմաստիճանի չափասարքեր, որոնք 105 աստիճանը գերազանցելու դեպքում ազդարարում են հովացման անհրաժեշտության մասին։
Հրդեհաշիջման ռոբոտային կայանք Ռուսաստանի արդյունաբերական օբյեկտներից մեկում
© Photo : provided by FR Engineering Centre
Կիրառման թույլտվություն ստանալուց առաջ ռոբոտները փորձարկվել են Համառուսաստանյան հակահրդեհային պաշտպանության գիտահետազոտական ինստիտուտում։ Նման փորձարկումներից վերջինը տեղի է ունեցել այս տարվա մայիսին ՌԴ ԱԻՆ–ի օրենբուրգյան ուսումնական տեղամասում, որտեղ իրական բռնկումներ են կազմակերպվել։ Այնտեղ արտադրողները ցուցադրել են ռոբոտային համակարգի ոչ միայն ստացիոնար, այլև բջջային տարբերակը։
«Գործընկերների հետ մենք կարող ենք հեռակառավարվող կամ ամբողջովին ինքնավար կառավարմամբ ռոբոտներ տեղադրել շարժական շասսի վրա, որպեսզի աշխատեն մարդկանց համար վտանգավոր գոտում», – նշեց մասնագետը:
Ընկերությունը կարող է փորձարկումներ իրականացնել նաև պատվիրատուի օբյեկտում։ Ռոբոտային համակարգի ամբողջական մոնտաժումից հետո տեղում (եթե տարածքը թույլ է տալիս) իրականացվում է փորձնական բռնկում, որից հետո գործարկվում է համակարգը:
«Այժմ մենք նաև ԱԹՍ-ների և ահաբեկիչների հարձակումներին հակազդելու ադապտիվ համակարգ ստեղծելու շուրջ քննարկումներ ենք անցկացնում, իսկ կիբեռհարձակումները կանխելու համար ընտրել ենք ամենահեշտ ձևը՝ համակարգը չի միացվում ինտերնետին և աշխատում է ներկորպորատիվ ցանցով», – հավելեց Նեմչինովը:
Գործընկերների հետ նա նաև ստեղծել է ԱԷԿ-ի մեքենաների սրահների պաշտպանության տիպային լուծում։ Ամենավաղ փուլից նախագծին աջակցել է «Ռոսատոմ» պետական կորպորացիան, որի հետ «ԷՖԷՌ» հրդեհային ռոբոտաշինության ինժեներական կենտրոնն իրականացրել է հիմնավոր հետազոտական աշխատանքներ: 2022 թվականի արդյունքներով նախագիծն ընդգրկվել է «Ռոսատոմի» լավագույն նորարարական նախագծերի «լավագույն հնգյակում»։
«Այժմ մենք ակտիվ աշխատում ենք «Ռոսատոմի» նախագծային ինստիտուտների հետ, մեր տեխնոլոգիան արտացոլվում է ԱԷԿ-ների նախագծային փաստաթղթերում։ Հնարավոր է` կիրառվի», – հավելեց Նեմչինովը:
Նրա ձեռնարկությունն աշխատանքի մեծ փորձ ունի ոչ միայն Ռուսաստանում, այլև Բելառուսում, Ղազախստանում և Ուզբեկստանում (հասարակական կառույցներում, նավթագազային օբյեկտներում, Օդանավային անգարներում եւ այլն): Եթե պատվիրատուները հետաքրքրություն դրսևորեն, ընկերությունը պատրաստ է առաջարկներ մշակել նաև Հայաստանի համար:
Զրույցը կայացել է ՀՀ–ում ՌԴ առևտրային ներկայացուցչության աջակցությամբ: