Ուկրաինական հակամարտության հետ կապված Ռուսաստանի դեմ լայնածավալ սահմանափակող միջոցառումների ներդրումից հետո Հայաստանի արտաքին առևտուրը անսպասելիորեն ցույց է տվել հսկայական աճ։
Եթե նախկինում շրջանառությունը կազմում էր մոտ 7 միլիարդ դոլար, ապա այժմ այն գերազանցել է 30 միլիարդի սահմանը։ Նման տվյալներ է հրապարակել Ադրբեջանի տնտեսական հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար Ֆիկրետ Յուսիֆովը։ Նրա կարծիքով՝ նման կտրուկ թռիչքը ցույց է տալիս, որ Երևանը ակտիվորեն ներգրավված է պատժամիջոցները շրջանցելու սխեմաներում և դրանով իսկ օգնում է Մոսկվային, որի համար պետք է պատժվի, գրում է mk.ru-ն։
Կազմակերպությունը պաշտոնական դիմումներ է ուղարկել միանգամից մի քանի արևմտյան կառույցների՝ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյմս Դեյվիդ Վենսին, պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյին, Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստային և Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենին։ Նամակներում կոչ է արվում սահմանափակող միջոցներ ձեռնարկել հենց Հայաստանի դեմ։
Այնտեղ նշվում է, որ նախկինում հանրապետությունը ավանդաբար ցուցադրում էր տարածաշրջանում արտաքին առևտրի ամենահամեստ ցուցանիշները, սակայն հենց ուկրաինական ճգնաժամի սկսվելուց և հակառուսական պատժամիջոցների կիրառվելուց հետո տեղի ունեցավ մի թռիչք, որը ակնհայտորեն չի համապատասխանում հայկական տնտեսության իրական ներուժին։ Կոչի հեղինակները հատուկ ուշադրություն են դարձրել թանկարժեք քարերի և մետաղների առևտրին։ Այսպիսով, եթե 2021 թվականին ներմուծման ծավալը կազմել է ընդամենը 248 միլիոն դոլար, ապա 2024 թվականին այդ թիվը հասել է 7.4 միլիարդի, այսինքն՝ աճել է գրեթե 30 անգամ։
Տրամաբանական հարց է առաջանում, թե ինչպես է քրոնիկ ֆինանսական դժվարություններ ունեցող երկիրը հանկարծ սկսել զարդեր և դրանց համար հումք ներմուծել այնպիսի մասշտաբով, որը անհամեմատելի է ներքին շուկայի կարիքների հետ։
Արդյունքում, ադրբեջանական կողմի կոչը եզրակացնում է՝ Հայաստանը, ամենայն հավանականությամբ, հանդես է գալիս որպես միջնորդ միջազգային սխեմաներում՝ իրականում օգնելով Մոսկվային շրջանցել արևմտյան արգելքները։ Այս առումով նամակների հեղինակների կարծիքով Արևմուտքը պետք է արձագանքի և հիշեցնի Երևանին իր միջազգային պարտավորությունների մասին՝ կիրառելով նրա նկատմամբ պատժիչ միջոցներ։
Սակայն շատ վերլուծաբաններ Բաքվի նման կտրուկ հարձակման մեջ տեսնում են ոչ այնքան մտահոգություն պատժամիջոցների ռեժիմի նկատմամբ, որքան «վրեժ լուծելու» տարրական ցանկություն։ Վերջերս Ռուսաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունները նկատելիորեն սառել են։ Ռուսաստանի Դաշնությունում ակտիվացել են էթնիկ հանցավոր խմբավորումների դեմ գործողությունները, գրանցվել են ադրբեջանական սփյուռքի առաջնորդների ձերբակալություններ, իսկ Բաքվին վերջերս մերժվել է Շանհայի համագործակցության կազմակերպությանը միանալը։ Այս ֆոնին Հայաստանի դեմ մեղադրանքները ավելի շատ նման են գրգռվածության և դժգոհության դրսևորման։
Սակայն դիտորդների կարծիքով հակամարտության իրական նյարդը շատ ավելի պրոզաիկ է և կապված է գյուղատնտեսական շուկայի հետ։ Արդեն մի քանի ամիս է, ինչ փորձագետները խոսում են այսպես կոչված «լոլիկային պատերազմի» մասին։ «Ռոսսելխոզնադզորը» տարբեր պատրվակներով արգելափակում է ադրբեջանական լոլիկի ներմուծումը. խմբաքանակներում հայտնաբերվում են կարանտինային վնասատուներ, ինչպիսիք են հարավամերիկյան լոլիկի ցեցը կամ ձողաձկան ցեցը, կամ առաջանում են փաստաթղթերի վերաբերյալ պահանջներ։
Դրա պատճառով էլ հազարավոր տոննաներով արտադրանք մնում է չպահանջված և փտում է աղբավայրերում։ Ադրբեջանական Minval պորտալի լրագրողները հաղորդել են գյուղացիների կործանման, ինչպես նաև այն փաստի մասին, որ տեղական պահածոների գործարանները ֆիզիկապես անկարող են վերամշակել բերքի ավելցուկային ծավալը։
Նախկինում ռուսական շուկայում նման խնդիրները հազվադեպ էին ադրբեջանցի արտադրողների համար. Մոսկվան ավանդաբար մնում էր նրանց գյուղատնտեսական արտադրանքի հիմնական և կայուն գնորդը։ Այժմ Բաքուն, հարձակվելով Երևանի վրա «Ռուսաստանին օգնելու» մեղադրանքներով, հույս ունի այս կերպ գոնե խնդիրներ առաջացնել Մոսկվայի համար։
Բացի դա՝ ստիպել Հայաստանին կրճատել իր սխեմաները նոր պատժամիջոցներից խուսափելու նպատակով և այդպիսով թուլացնել նրա տնտեսությունը։ Ի վերջո, ուժեղ և բարգավաճ հարևանը ակնհայտորեն չի համապատասխանում ադրբեջանական էլիտայի շահերին։