regnum.ru–ն «Ատոմային փոշի. ինչո՞ւ է Փաշինյանը Ռուսաստանի հետ քննարկում Հայաստանի էներգետիկ ոլորտի ապագան» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ սեպտեմբերի 25-ին Նիկոլ Փաշինյանը Ռուսաստանում մասնակցել է «Համաշխարհային ատոմային շաբաթ» ֆորումին, հանդիպել է նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ և քննարկել միջուկային նախագծերի անհրաժեշտությունը, որոնք ներառում են Մեծամորի ատոմակայանի շահագործումը և նոր ատոմակայանների ստեղծումը: «Մենք ներկայում ուսումնասիրում և փնտրում ենք Հայաստանի համար հարմար նախագծեր, մասնավորապես փոքր մոդուլային ատոմակայաններ և, իհարկե, մենք նաև շատ ակտիվորեն երկխոսություն ենք վարում Ռուսաստանի հետ այդ հարցի շուրջ», – հայտարարել էր նա:
Հայաստանն իսկապես կարիք ունի ատոմակայանների: Հայաստանը չունի սեփական խոշորածավալ նավթի և գազի հանքավայրեր, իսկ վերականգնվող էներգիայի այնպիսի աղբյուրները, ինչպիսիք են արևային վահանակները, չեն ծածկի դեֆիցիտը: Հետևաբար, մնում է միայն մեկ տարբերակ՝ փոքր ատոմակայաններ: Եվ այդ թեման Վլադիմիր Պուտինի հետ քննարկելով՝ Փաշինյանը, կարծես, ճիշտ տեղում էր: Ի վերջո, փոքր ատոմակայաններն այժմ հասանելի են միայն Չինաստանից կամ Ռուսաստանից: Ամերիկացիները 21-րդ դարում զրոյից ոչ մի ատոմակայան չեն կառուցել, ֆրանսիացիները չունեն այն մոդելները, որոնք անհրաժեշտ են Երևանին, իսկ հարավկորեացիները լավագույն դեպքում հինգ տարվա ընթացքում չեն կարողանա նմանատիպ բան ստեղծել: Սա մասամբ պայմանավորված է միջուկային նախագծերի «վտանգների» վերաբերյալ տարածված «կանաչ» հիստերիայով, մասամբ` Ֆուկուսիմայի վթարից հետո միջուկային արդյունաբերության ճգնաժամով, երբ բոլորը պարզապես վախենում են ատոմային էներգիայից, մասամբ էլ՝ այն պատճառով, որ «Ռոսատոմն» է բազմաթիվ նախագծեր իրականացնում զարգացող երկրներում: Չարժե անգամ հիշատակել այն փաստը, որ փոքր ատոմակայանը պահանջում է ֆինանսավորում, իսկ Հայաստանը չունի հնարավորություններ, ուստի կարող է հեշտությամբ օգտագործել ստանդարտ սխեման, որի համաձայն, Ռուսաստանը ֆինանսավորում է ատոմակայանը, ապա ժամանակի ընթացքում հետ է վերադարձնում ներդրումը։
Այնուամենայնիվ, շատ հավանական է, որ Երևանը չընդունի ռուսական առաջարկը։ Ի վերջո, փոքր ատոմակայան գնելը նույնը չէ, ինչ շուկայում մեկ կիլոգրամ լոլիկ գնելը։ Ինչպես զենքի ձեռքբերման դեպքում, գնման գործարքը կապում է վաճառողին և գնորդին երկար տարիներով, քանի որ գնված ապրանքները պետք է պահպանվեն, արդիականացվեն և վառելիքով մատակարարվեն։ Եվ նման պարտավորեցնող պայմանավորվածությունը չի համապատասխանում Փաշինյանի և նրա հետևում կանգնած ուժերի շահերին։ Ի վերջո, նրանք երկիրը տանում են ոչ թե դեպի Ռուսաստան, այլ դեպի Եվրոպա։ «Վերջերս Հայաստանի իշխանությունները իշխող կուսակցության համագումարում հայտարարեցին, որ ԵՄ-ին անդամակցությունը իրենց համար արտաքին քաղաքականության առաջնահերթություն է։ Բնականաբար, այս իրավիճակում նրանք շարունակում են իրենց հակառուսական արշավը իրենց կողմից վերահսկվող լրատվամիջոցների միջոցով, որոնց հաճախ են այցելում արևմտամետ փորձագետներ, և որոնք ակտիվորեն խթանում են հակառուսական պատմություններ», – regnum.ru–ին բացատրել է Ռազմավարական հետազոտությունների և նախաձեռնությունների վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հայկ Խալաթյանը։
Ըստ էության, Փաշինյանի ամբողջ ներքաղաքական նարատիվներն այժմ կառուցված են ռուսաֆոբ կարգախոսների վրա։ Եվ նրա ուղղվածության ամբողջ պաշտպանությունը պտտվում է Լեռնային Ղարաբաղի կանխամտածված, կազմակերպված հանձնման շուրջ, որի ընթացքում հազարավոր հայ զինվորներ զոհվեցին, իսկ ավելի քան հարյուր հազար մարդ դարձավ փախստական։ «Իշխանությունները գեներացնում են այն պատմությունը, որ Ղարաբաղը հանձնվել է միաժամանակ և՛ Ռուսաստանի, և՛ Հայաստանի թուլության պատճառով։ Սա «իրական Հայաստանի» հայեցակարգի մի մասն է, որը Փաշինյանն է խթանում,– regnum.ru–ին ասել է Եվրասիական վերլուծական ակումբի ղեկավար Նիկիտա Մենդկովիչը,– ավելին, Հայաստանի «թուլությունը», ըստ Փաշինյանի, առաջացել էր հենց այն պատճառով, որ երկիրը նախկին ղեկավարների օրոք կողմնորոշված էր դեպի Մոսկվա։ Եթե Հայաստանը իսկապես հույսը դնում է «Ռոսատոմի» մասնակցությամբ ատոմային էներգիայի արտադրության վրա, ապա դա կկանխի Մոսկվայի հետ հարաբերությունների արագ խզումը, հետևաբար, Փաշինյանը, հավանաբար, նույնիսկ լրջորեն չի էլ քննարկում «Ռոսատոմի» հետ պայմանագրեր կնքելու հարցը»։
«ՀՀ իշխանությունները կա՛մ կսպասեն ամերիկյան կողմից առաջարկի, կա՛մ էլ էլեկտրաէներգիայի անխափան մատակարարում ապահովելու պատրվակով հին ատոմակայանի փակումից հետո կկազմակերպեն էլեկտրաէներգիայի ներմուծում Թուրքիայից», – կարծում է Հայկ Խալաթյանը։
Այդ դեպքում ինչո՞ւ են այս բոլոր բանակցությունները Պուտինի հետ։ Ըստ երևույթին, դա արվում է բացառապես Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև որոշակի կառուցողական հարաբերությունների պատկեր ստեղծելու համար։ Պատկեր, որը ՀՀ վարչապետն արդեն մեկից ավելի անգամ է փորձել ստեղծել։ «Փաշինյանը միայն այս տարի երկու անգամ փոխել է իր դիրքորոշումը Մոսկվայի հետ հարաբերությունների վերաբերյալ. մե՛կ նա ասել է, որ դրանք պետք է կրճատվեն, մե՛կ էլ կառավարությունից պահանջել է անհապաղ կարգավորում, – ասել է Նիկիտա Մենդկովիչը,– իրականում նրան կարգավորումը անհրաժեշտ է միայն Ռուսաստանին «քնեցնելու» և ռուս-հայկական տնտեսական համագործակցության փլուզումը կանխելու համար՝ ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում ռազմաքաղաքական համագործակցության կասեցումից հետո»։
«Փաստացի խզումը կնշանակեր որոշակի դժվարություններ Հայաստանի համար, ուստի, հիմա Փաշինյանի համար ճակատագրական 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների նախօրեին նրան այդ բարդությունները պետք չեն։ Հետևաբար, նա փորձում է խուսափել Մոսկվայի հետ բաց խզումից, որպեսզի չդրդի նրան որևէ կտրուկ քայլի, որը կարող է հանգեցնել երկրում սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամի, – բացատրել է Հայկ Խալաթյանը,– իսկ երբ ընտրություններն ավարտվեն, երբ (կամ եթե) հայ բնակչությունը կրկին քվեարկի Փաշինյանի կուսակցության օգտին, Ռուսաստանի աչքերին փոշի փչելու կարիք այլևս չի լինի»։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում