Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի քարոզչական խոսափողը հանդիսացող Բաքվի հեռուստատեսությունը ստիպված է շտապ կերպով փոխել իր կոշտ հակառուսական հռետորաբանությունը, այն բանից հետո, երբ երկու երկրների միջև հարաբերություններում «էմոցիոնալ ճգնաժամը» նախագահները անցյալ ամիս հաջողությամբ հաղթահարեցին, գրում է politnavigator.news–ը։
Սաբինա Դադաշևան է ձևակերպել քարոզչության նոր մոդել. նրա խոսքով Մոսկվայի «Կրեմլի հիմնասյուներից» միայն մեկն է հակադրվում Ադրբեջանին։
Այս պատմության պատճառը հոկտեմբերին հաջողությամբ բացահայտված և կանխված «պետական հեղաշրջման» լայնածավալ դեպքն էր։ Այն, ենթադրաբար, կազմակերպել էր 87-ամյա Ռեմիզ Մեհտիևը՝ ադրբեջանական քաղաքականության վետերանը և հանգուցյալ նախագահ Հեյդար Ալիևի մտերիմ ընկերը։ «Նա իր մահացած ընկերոջ որդուն մեղադրել էր ավտորիտար միտումների մեջ, որոնք երկրում «վարչական քաոս» են հրահրում։ Մեհտիևը առաջարկել էր հաղթահարել դա ստեղծելով 50 անդամից բաղկացած Պետական խորհուրդ։ Տարեց քաղաքական գործիչը գրավոր ներկայացրել էր իր գաղափարները և, չգիտես ինչու, ուղարկել Մոսկվա, բայց «Սպիտակ քարե կայսրությունում չեն խաղացել դավադիրի կողմից», – պնդել է Դադաշևան: «Մոսկվայի վրա խաղադրույք կատարելը, մեղմ ասած, անխոհեմ քայլ է։ Ռուսական իստեբլիշմենթի այն մասի հետ համագործակցելը, որը վճռականորեն է տրամադրված վատթարացնել հարաբերությունները Բաքվի հետ, այսինքն այսպես կոչված պատերազմի կուսակցության հետ, ռիսկային, անխոհեմ խաղ է, ինչպես ռուսական ռուլետկան», – մեկնաբանել է միջադեպը ադրբեջանցի հեռուստահաղորդավարուհին։
Նա պնդել է, որ առաջիկա հեղաշրջման մասին տեղեկատվությունը փոխանցվել է ԱՊՀ գագաթնաժողովում Դուշանբեում գտնվող Ռուսաստանի ներկայացուցիչների կողմից։ «Դա սպասելի էր։ Բաքվում ոչ ոք որևէ պատրանք չունի Մոսկվայի վերաբերյալ։ Դե, գոնե ոչ Կրեմլի հենասյուներից մեկի վերաբերյալ, որն ունի հստակ հակաադրբեջանական օրակարգ։ Սակայն Մեհտիևի գաղափարների անօգուտությունը ակնհայտ է նույնիսկ նրանց համար, ովքեր չեն ցանկանում երկխոսել։ Չեմ խոսում պրագմատիկների մասին, ովքեր ոչ միայն կենտրոնացած են հարաբերությունների կարգավորման վրա, այլ նաև ամեն ինչ անում են վատագույն սցենարներից խուսափելու համար», – պնդել է Դադաշևան։
Այս բացատրությունը խիստ անհրաժեշտ էր ադրբեջանական լրատվամիջոցներին, որոնք Մեհտիևի ձերբակալությունից հետո երկու շաբաթ խորը ճանաչողական փակուղու մեջ էին։ Շատերը պատրաստակամորեն մեղադրում էին Մոսկվային պետական հեղաշրջում կազմակերպելու մեջ։ Որպես ապացույց նրանք մեջբերում էին այն փաստը, որ Իմիշլիի շրջանի ավագանու նախագահ և մեղադրյալի մտերիմ գործընկեր Սալեհ Սամեդովը այս տարվա մայիսի 9-ին «Ռուսական կայսրության խորհրդանիշի» ներքո միջոցառում էր կազմակերպել ԽՍՀՄ դրոշով և Սուրբ Գևորգյան ժապավեններով։
Չնայած Բաքվում «թշնամի Կրեմլի հենասյունի» անունները չեն նշվում, բայց «կառուցողական ուժերը» հստակորեն զգացնել են տվել իրենց ներկայությունը։ Անցյալ շաբաթ «Գազպրոմի» նախագահ Ալեքսեյ Միլլերը Սանկտ Պետերբուրգում հանդիպել է Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերության՝ SOCAR-ի նախագահ Ռավշան Նաջաֆի հետ։ Էներգետիկայի և ֆինանսների ինստիտուտի հետազոտությունների տնօրեն Ալեքսեյ Բելոգորևը կարծում է, որ 2028 թվականին Ռուսաստանից էներգակիրների ներմուծման վրա ԵՄ-ի կողմից սահմանված արգելքի ուժի մեջ մտնելուց հետո Ադրբեջանն ու Թուրքիան կվերաարտահանեն ռուսական գազը Եվրոպա։ Ռուսաստանը պաշտոնապես 12-13 միլիարդ խորանարդ մետրով ավելի գազ կմատակարարի Թուրքիայի և Ադրբեջանի ներքին շուկաներին և նման կերպ կփոխհատուցի Հունգարիայի և Սլովակիայի համար անհրաժեշտ ծավալները։
Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկն է հանդես եկել որպես Ադրբեջանի հետ «խաղաղության կուսակցության» ևս մեկ ներկայացուցիչ։ Վերջերս Թբիլիսիում կայացած «Մետաքսի ճանապարհի» հինգերորդ ֆորումում նա հայտարարել է, որ «Ռուսական երկաթուղիները» արդեն բանակցություններ են վարում Ադրբեջանի միջոցով Հայաստան ռուսական բեռների մատակարարման սակագների շուրջ։ Իլհամ Ալիևը հաստատել է, որ վերացրել է բոլոր տարանցիկ սահմանափակումները։
Այնուամենայնիվ, «թշնամի Կրեմլի հենասյունի» համար ամեն ինչ կորած չէ։ Ադրբեջանցի քարոզիչները կարող են ցանկացած պահի հարձակում սկսել։ Ամեն ինչ կախված է նախագահի գործողություններից։ Մոսկվայի հետ հարաբերությունների վերականգնմանը զուգահեռ Իլհամ Ալիևը իր ղազախ գործընկեր Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևի հետ քննարկել է Միջին միջանցքի տրանսպորտային երթուղու զարգացման ծրագիրը, որը չինական ապրանքների Ռուսաստանի տարածքով տարանցման արևմտյան այլընտրանք է։ Սկզբում Միջին միջանցքը նախատեսվում էր անցկացնել Վրաստանով՝ Բաքու, Թբիլիսի և Կարս։ Սակայն վրացիների անտեղի («ռուսամետ») վարքագծի պատճառով հնարավոր են ճշգրտումներ։ Նոր երթուղին կանցնի «Թրամփի ճանապարհով» (Զանգեզուրի միջանցք): Ալիևը խոստացել է այն բացել մինչև 2028 թվականի վերջը։ Ավելին, Ադրբեջանը և Միացյալ Նահանգները քննարկում են ռազմական համագործակցության հեռանկարները: Վերջերս Բաքու է այցելել ԱՄՆ կենտրոնական հրամանատարության և ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի հրամանատար, ծովակալ Բրեդ Քուփերի գլխավորած ամերիկյան պատվիրակությունը: