Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հայտարարությունը փաստում է՝ խաղաղության օրակարգ չկա։ Այս տեսակետը հայտնել է քաղաքական վերլուծաբան Սուրեն Սուրենյանցը՝ արձագանքելով Ալիևի հայտարարությանը։
Ադրբեջանի նախագահը կրկին խոսել է «Հայաստանից բռնի տեղահանված ադրբեջանցիների վերադարձի իրավունքի» մասին՝ ասելով, որ կարևոր է ակտիվացնել ջանքերը՝ ապահովելու Հայաստանից բռնի տեղահանված ադրբեջանցիների վերադարձը։ Ալիևը նշել է, թե վերադարձի իրավունքը մարդու իրավունքների հիմնարար սկզբունքներից մեկն է։
«Սա խաղաղության օրակարգ չէ։ Սա Հայաստանի տարածքի փաստացի վերաձևման վերաբերյալ պահանջ է, որի խորքային նպատակը կարող է լինել հայ–ադրբեջանական համակեցության որևէ ձև՝ Հայաստանի ներկայիս տարածքում։ Այս հայտարարությունն ի ցույց է դնում, որ իրական խաղաղություն գոյություն չունի։ Ի հակադրություն Նիկոլ Փաշինյանի և իշխանական շրջանակի պնդումների՝ Բաքուն ոչ թե մեղմում է իր դիրքորոշումը, այլ օրեցօր կոշտացնում այն՝ նպատակ ունենալով ապահովել առավելագույն միակողմանի արդյունք»,– գրել է Սուրենյանցը։
Քաղաքական վերլուծաբանն Ալիևի նման պահանջների բարձրաձայնման հետ կապված մի քանի պատճառ է առանձնացրել։ Ըստ Սուրենյանցի՝ Ալիևը չի վստահում Փաշինյանի իշխանության վերարտադրությանը, Ադրբեջանը փորձում է մինչև 2026 թվականն ավարտին հասցնել իր հիմնական պահանջները՝ հասկանալով, որ ՀՀ–ում ընտրություններից հետո իշխանությունը կարող է փոխվել, ինչի արդյունքում կարող են փոխվել նաև Հայաստանի բանակցային դիրքերը։
«Այս փուլում Բաքուն ձգտում է ամրագրել հնարավոր առավելագույնը։ Ալիևը բարձրացնում է գինը՝ Փաշինյանին ներքաղաքական աջակցություն ցուցաբերելու դիմաց, քանի որ 2026-ի ընտրություններում Փաշինյանի համար արտաքին աջակցությունը վճռորոշ է լինելու։ Ալիևը ձևավորում է ակնհայտ պահանջների նոր փաթեթ՝ հասկացնելով, որ ցանկացած աջակցություն պայմանավորված է լինելու նոր, ավելի խորքային զիջումներով»,– նշել է վերլուծաբանը։
Սուրենյանցի կարծիքով՝ Ալիևը համոզված է, որ ՀՀ–ում դիմադրության կենտրոններ այլևս չեն գործում։ Այսինքն, ըստ քաղաքական վերլուծաբանի, ներքաղաքական դաշտի թուլացումը և կազմակերպված դիմադրության բացակայությունը Բաքվում ընկալվում են որպես ազդանշան, որ Հայաստանում բացակայում է ադրբեջանական ճնշումներին դիմակայելու կարողությունը։
«Այս համոզմունքն է նրան հնարավորություն տալիս առավել բաց և կոշտ հնչեցնել այն, ինչ նախկինում արտահայտում էր զգուշությամբ։ Ի դեպ, Հայաստանի ներսում դիմադրության կենտրոնների չեզոքացման հարցում Ալիևի հիմնական դաշնակիցը հենց Փաշինյանն է։ Ալիևի հայտարարությունները հաճախ ուղղված են ոչ միայն Երևանին, այլև արտաքին կենտրոններին՝ Միացյալ Նահանգներին, Եվրոպային, Մոսկվային և Անկարային։ Այսինքն՝ փորձում է ամրագրել, որ Ադրբեջանի պահանջները վաղուց են հնչեցվել, հետևաբար դրանք պետք է դիտարկվեն որպես բանակցային օրակարգ»,– ընդգծել է Սուրենյանցը։
Սուրենյանցի խոսքով` որքան էլ սցենարները տարբեր լինեն, անհերքելի է, որ ներկա ստատուս-քվոն Հայաստանին պահում է միակողմանի, նվաստացուցիչ և շարունակ ընդլայնվող ճնշումների դաշտում։