Ռուսաստանի փոխարտգործնախարար Միխայիլ Գալուզինի խոսքով Հայաստանը դառնում է Արևմուտքի գործիքի Ռուսաստանի հետ առճակատման մեջ, իսկ Մոսկվայի վրա Երևանի վերջին հարձակումները, կարծես, բարիդրացիական հարաբերությունների վերանայում են։ Փորձագետների կարծիքով այդ ամենը, ի վերջո, կարող են հակառակ ազդեցություն ունենալ հենց Հայաստանի վրա։ news.ru–ն փորձել է հասկանալ, թե ինչո՞ւ է այդ երկիրը ռիսկի դիմում կորցնելու իր պետականությունը։
Ռուսաստանի իշխանությունները գրանցում են Հայաստանի ակտիվ ռազմական, քաղաքական և տնտեսական համագործակցությունը արևմտյան երկրների և ասոցիացիաների հետ։ Միխայիլ Գալուզինը հիշեցրել է, որ Մոսկվան բազմիցս է զգուշացրել Հայաստանին նման մերձեցման հարցով, բայց Երևանը շարունակում է արագացնել իր տեմպը։ «Մենք բազմիցս ենք ասել մեր հայ գործընկերներին, որ Արևմուտքի համար, և նրանք այլևս չեն էլ թաքցնում դա, Հայաստանը աշխարհաքաղաքական պայքարի գործիք է Մոսկվայի հետ առճակատման մեջ», – ընդգծել է նա։ «Մենք ակնկալում ենք, որ հանրապետությունը կշարունակի գործել պրագմատիկ: Հայկական տնտեսության բարձր աճի տեմպեր, ցածր գնաճ, ուժեղ ազգային արժույթ և հայկական արտադրանքի լայն շուկա, և այդ ամենի բանալին Ռուսաստանի հետ և ԵԱՏՄ շրջանակներում համագործակցությունն է», – հայտարարել է փոխնախարարը հիշեցնելով, որ Մոսկվան շարունակում է Երևանին դիտարկել որպես Հարավային Կովկասում բնական դաշնակից։
Հայաստանը չի թաքցնում իր քաղաքականությունը, որն ուղղված է Ռուսաստանից «կախվածության նվազեցմանը»։ Այդ մասին հայտարարել է Հայաստանի խորհրդարանի խոսնակ Ալեն Սիմոնյանը հաստատելով այն, որ Հայաստանի իշխանությունները շարունակում են հավատարիմ մնալ ԵՄ-ին անդամակցելու կուրսին, չնայած «նման քայլի ժամկետները անորոշ են»։ Սիմոնյանը նաև մեկնաբանել է Շիրակում ռուսական ռազմաբազայի առկայությունը նշելով, որ, իր կարծիքով, այն չի երաշխավորում Հայաստանի 100% անվտանգությունը։
«Մայր Հայաստան» շարժման առաջնորդ Անդրանիկ Թևանյանն է քննադատել Սիմոնյանի հայտարարությունները news.ru-ին տված հարցազրույցում։ Նա կարծում է, որ Երևանն ավելի քան ութ տարի է, ինչ վարում է քաղաքականություն, որը վնասում է Մոսկվայի հետ հարաբերություններին։ Միևնույն ժամանակ, Շիրակի ռազմաբազան է, ընդգծել է նա, մնում անվտանգության երաշխավորներից մեկը ոչ միայն Հայաստանում, այլ նաև ամբողջ տարածաշրջանում։ «Պաշտոնական Երևանը ցանկանում է մեր հանրապետությունը վերածել երկրորդ Ուկրաինայի։ Մենք երկրորդ հետխորհրդային երկիրն ենք, որը նման ուղի է ընտրել։ Եվ դա չի ծառայում հանրապետության և նրա պետականության շահերին։ Հետևաբար, հետևանքները կարող են շատ ծանր լինել։ Հայաստանի ներկայիս իշխանությունների գործողությունները մեզ համար անընդունելի են», – ասել է Թևանյանը։
Բայց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ևս մեկ վիճահարույց հայտարարություն է արել։ Նա առաջարկել է, որ Ռուսաստանը վաճառի հանրապետության երկաթուղային ցանցի կոնցեսիոն կառավարման իրավունքները այնպիսի երրորդ երկրի, ինչպիսիք են օրինակ Ղազախստանը, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները կամ Կատարը։ Կառավարության ղեկավարը հայտարարել է, որ TRIPP նախագծի շրջանակներում «որոշ ուժեր» առաջարկում են երկաթուղի կառուցել Ադրբեջանի և Նախիջևանի միջև շրջանցելով Հայաստանը, քանի որ նրա ճանապարհները կառավարվում են Ռուսաստանի Դաշնության կողմից։ «Մենք չենք ուզում և մտադիր չենք ոչինչ անել Ռուսաստանի դեմ, բայց հիմա, մեր երկաթուղու կառավարման պատճառով, մենք կորցնում ենք մեր մրցակցային առավելությունը», – հայտարարել է Փաշինյանը։
Պետդումայի պատգամավոր Նիկոլայ Բուդուևը news.ru-ի հետ զրույցում վստահություն է հայտնել, որ Հարավային Կովկասում հաղորդակցությունների ապաշրջափակման գործընթացում Ռուսաստանի կառուցողական մասնակցության բացակայության դեպքում Երևանը վտանգում է մեկուսանալ ապագայի խոշոր լոգիստիկ նախագծերից։ Երկարաժամկետ հեռանկարում, կարծում է խորհրդարանականը, դա սպառնում է Հայաստանի պետականության կորստով։ «Միջպետական հարաբերությունների ներկայիս վերանայումը, որը վարում է Փաշինյանի թիմը, կարծես թե իրական կոլեկտիվ անվտանգության մեխանիզմները դեկլարատիվ քաղաքական հռետորաբանությամբ փոխարինելու փորձ է», – ասել է նա։
Նշենք, որ Հայաստանը բախվել է աշխարհագրական և լոգիստիկ դժվարին իրավիճակի սահմանափակ տրանսպորտային միջանցքների, արտաքին շուկաներից մեծ կախվածության և խոցելի տնտեսության պատճառով։ Այս ամենը «եվրոպական ընտրության» և ԵՄ-ին կամ ՆԱՏՕ-ին անդամակցության մասին խոսակցությունները դարձնում են անիրատեսական։ Միևնույն ժամանակ, Ռուսաստանը զգալի ներդրում ունի հանրապետության տնտեսական կայունության մեջ։ Բուդուևի կարծիքով Ռուսաստանի հետ կապերի հարկադիր խզումը կարող է անդառնալի հետևանքներ ունենալ Հայաստանի համար։ Կայուն և հուսալի գործընկերոջ կորուստը կստիպի Երևանին վերաուղղորդել իր տնտեսությունը դեպի եվրոպական շուկա, որը մի գործընթաց է, որը երկար ժամանակ է պահանջում։ «Ռուսաստանյան գազից Հայաստանի կախվածությունը կազմում է մոտ 80%։ Սուբսիդավորված մատակարարումները սոցիալական կայունության հիմքն են։ Շուկայական գնագոյացմանը անցումը կամ այլընտրանքային գնումների փորձերը կարող են հանգեցնել սակագների կտրուկ բարձրացման և ապաարդյունաբերականացման։ Գյուղատնտեսական և արդյունաբերական ոլորտները ԵՄ չափանիշներին և քվոտաներին վերաուղղորդելը կպահանջի տասնամյակներ և հսկայական ներդրումներ», – նշել է խորհրդարանականը։
news.ru-ի հետ զրույցում տնտեսագետ Ալեքսանդր Ռազուվաևն էլ նշել է, որ Հայաստանը զգալիորեն վնասել է իր բոլոր տարածաշրջանային հարևանների հետ հարաբերությունները։ Նրա նորմալ ապագայի միակ հույսը Ռուսաստանն է, սակայն, եթե Երևանը շարունակի Նիկոլ Փաշինյանի ընտրած ուղին, ապա հանրապետությունը կարող է դադարել գոյություն ունենալ։ «Այս պահին Հայաստանի ղեկավարությունը իր երկիրը տանում է ինքնասպանության՝ և՛ տնտեսապես, և՛ քաղաքականապես», – եզրակացրել է փորձագետը։